ត្រី​ទឹម​ទី៤ សម រង្ស៊ី នឹង​បក​ជា​ជម្រើស​ចុងក្រោយ

 ទោះជា អត្ថបទខាងក្រោមនេះ និង អត្ថបទមុនមួយទៀត​របស់លោក ហឹង សុខសាន្ត មាន​​ការវិភាគខុសពី ទស្សនៈរបស់ខ្ញុំ ក៏ដោយក៏ការវិភាគរបស់លោក ពិត​ជា​មាន​ចំណុច​ គួរឲ្យ​ចាប់អារម្មណ៍​និង​អត្ថរស​ដែលគួរយកមកពិចារណា ហើយ​ខ្ញុំ​សូម​ចម្លង​​ទាំងស្រុង​ដូច​ខាង​ក្រោម៖
*******
អត្ថបទ៖ ភ្នំពេញប៉ុស្តិ័ (Wednesday, 14 August 2013 ដោយ៖ ហ៊ីង សុខសាន)130814_02

អ្នក​គាំ​ទ្រ​គណ​បក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​​នៅ​ទី​ស្នាក់​ការ​គណ​បក្ស​។ រូបថត លីណា

ការ​ចំណាយ​ពេល​ទំនេរ​ជិត​ពីរ​ម៉ោង ក្នុង​ការ​សរសេរ​អត្ថបទ​ចុង​ក្រោយ​របស់​ខ្ញុំ «ត្រី​ទឹម ៣ សម រង្ស៊ី កំពុង​ព័ទ្ធ​ចាប់ (ខុន-ស្តេច អង្គ) របស់ ហ៊ុន សែន» ពិត​ជា​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មិត្ត​អ្នក​អាន​រាប់​សិប​នាក់​មាន​ការ​ចាប់​អារម្មណ៍ ហើយ​ថែម​ទាំង​បញ្ចេញ​យោបល់​យ៉ាង​ច្រើន។

ប៉ុន្តែ​យោបល់​ទាំង​នោះ ស្ទើរ​ទាំង​អស់ សុទ្ធ​តែ​បាន​បង្ហាញ​ពី​ការ​គាំទ្រ​ដល់​គណបក្ស​នយោបាយ​ផ្សេងៗ ដែល​ផ្ទុយ​ពី​ទស្សនៈ​របស់​ខ្ញុំ​ពី​ខាង​ដើម គឺ​មិន​បាន​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​ពី​និន្នាការ​ទៅ​រក​គណបក្ស​នយោបាយ​ណា​មួយ​ឡើយ ដូច​នេះ ខ្ញុំ​សុំ​សិទ្ធិ​មិន​ឆ្លើយ​តប​វិញ​នោះ​ទេ ខ្ញុំ​គ្រាន់​តែ​យក​មក​សំយោគ​នឹង​គំនិត​របស់​ខ្ញុំ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។

ក្នុង​ការ​ប្រកួត​អុក ការ​សន្មត​ថា​ឈ្នះ ឬ​ចាញ់​នោះ គេ​កំណត់​លើ​កូន​ខុន ឬ​ស្តេច (អង្គ)។ បើ​ភាគី ណា​មួយ​អាច​ចូល​ទៅ​សម្លាប់​ស្តេច (អង្គ) របស់​គូ​ប្រកួត​ខ្លួន ទោះ​ដោយ​វិធី​អ្វី​ក៏​ដោយ គេ​ចាត់​ទុក​ថា ឈ្នះ ហើយ​អ្នក​ដែល​ត្រូវ​គេ​ចូល​ចាប់​ស្តេច (អង្គ) របស់​ខ្លួន​បាន គេ​ចាត់​ទុក​ជា​អ្នក​ចាញ់។ ចុះ​ខុន ឬ​ស្តេច (អង្គ) ក្នុង​រឿង​នយោបាយ​ជា​អ្វី​ទៅ​? «អំណាច​របស់​ពលរដ្ឋ​ដែល​ផ្តល់​ឲ្យ​អ្នក​នយោបាយ តាម​រយៈ​សន្លឹក​ឆ្នោត» គឺជា​ស្តេច (អង្គ)។ នៅ​ក្នុង​សង្គម​ប្រជាធិបតេយ្យ គណបក្ស​នយោបាយ ដើរ​តួនាទី​ជា​អន្តរការី «ឈ្នួញ កណ្តាល» ក្នុង​ការ​ផ្សារ​ភ្ជាប់​ទំនាក់​ទំនង​រវាង​រាស្រ្ត និង​រដ្ឋ។ គណបក្ស​នយោបាយ បង្កើត​ឡើង​សម្រាប់​ចាប់​យក​អំណាច​រដ្ឋ​ដើម្បី​បម្រើ​រាស្ត្រ មាន​ន័យ​ថា នៅ​ពេល​គណបក្ស​ណា​ឈ្នះ​ខ្លួន​នឹង​ឡើង​ទៅ​ដឹក​នាំ​រដ្ឋ​ដែល​រាស្រ្ត​បាន​ ផ្តល់​ឲ្យ​តាម​រយៈ​សន្លឹក​ឆ្នោត ហើយ​ផ្តល់​ប្រយោជន៍​មក​ឲ្យ​រាស្ត្រ​វិញ គឺ​ការ​ផ្តល់​សេវា​សាធារណៈ ទៅ​តាម​កម្មវិធី​នយោបាយ​របស់​ខ្លួន​ដែល​បាន​សន្យា​ក្នុង​ពេល​ឃោសនា។

នៅ​ក្នុង​ល្បែង​អុក ក្រៅ​ពី​កូន ត្រី កូន ឈ្នាង កូន ខុន​ឬ ស្តេច (អង្គ) គឺ​នៅ​មាន​កូន​សំខាន់ៗ ៣ ប្រភេទ​ទៀត ដូចជា​កូន គោល កូន សេះ និង​កូន ទូក ប៉ុន្តែ​កូន​ទាំង​នេះ​លោក សម រង្ស៊ី និង លោក កឹម សុខា មិន​ទាន់​ប្រើ​ទេ គឺ​កូន​គោល ទុក​សម្រាប់​ការពារ​បន្ទាយ កូន​សេះ​ទុក​សម្រាប់​លោត​ឆ្វេង ឬ​លោត​ស្តាំ និង​កូន​ទូក​ទុក​សម្រាប់​ចែវ​ក្នុង​ការ​កៀង​កូន​ខុន ឬ​ស្តេច (អង្គ) របស់ លោក ហ៊ុន សែន ឲ្យ​វង្វេង​ក្រឡា ហើយ​ភ័យ​រត់​ចូល​ក្រឡា​ត្រី​ទឹម ដែល​កំពុង​ដេញ​តាម​សម្លាប់​។ ម្យ៉ាង​ទៀត អុក​មួយ​ក្តារ​នេះ ជិត​ដល់​ពេល​ឈ្នះ​ចាញ់​ហើយ ដូចនេះ លោក សម រង្ស៊ី ចង់​យក​ឈ្នះ​លោក ហ៊ុន សែន ដោយ​ប្រើ​ត្រី​ទឹម។ ដើម្បី​ធ្វើ​ការ​សន្និដ្ឋាន​បាន​ថា តើ​ត្រី​បក​ទី ៤ របស់​លោក សម រង្ស៊ី នឹង​បក​មែន​ឬ​ទេ​? យើង​ត្រូវ វាយ​តម្លៃ​ទៅ​លើ​ក្រឡា​អុក​របស់​អ្នក​ទាំង​ពីរ​ជា​មុន​សិន ថា​តើ​ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​លោក ហ៊ុន សែន បណ្តោយ​ឲ្យ​លោក សម រង្ស៊ី អាច​ឈាន​ទៅ​បក​ត្រី​បាន ៣ ហើយ​ត្រី​នោះ​ជា​ត្រី​ទឹម​ទៀត​ផង។

ទី ១-ការ​មើល​ស្រាល​របស់​លោក ហ៊ុន សែន ដោយ​ហ៊ាន​ត​ឲ្យ​លោក សម រង្ស៊ី និង​លោក កឹម សុខា រួម​គ្នា​ប្រកួត ដាក់​អុក​ជាមួយ​គាត់ ដែល​ភ្លេច​គិត​ថា​អ្នក​ទាំង​ពីរ (សម រង្ស៊ី និង កឹម សុខា) សុទ្ធ​តែ​មាន​សមត្ថភាព ដើរ​ក្រឡា​អុក​ប្រហាក់​ប្រហែល​នឹង​គាត់ (ហ៊ុន សែន) ដែរ​នោះ​។ ទី២-ក្រឡា​អុក​របស់​លោក ហ៊ុន សែន នៅ​ដដែល ដោយ​អាង​ថា​ខ្លួន​ធ្លាប់​ឈ្នះ និង​ស្មាន​ថា អ្នក​ទាំង​ពីរ (សម រង្ស៊ី និង កឹម សុខា) ដើរ​ក្រឡា​ចាញ់​ដដែល​ដូច​មុន​ទៀត ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​គេ​ដូរ​ក្រឡា​ថ្មី ហើយ​ថែម​ទាំង​បាន​សិក្សា​ពី​ការ​បរាជ័យ​បួន (៤) ក្តារ (អាណត្តិ) កន្លង​មក​ទៀត​ផង​។ ទី៣-ក្រឡា​អុក​របស់​លោក ហ៊ុន សែន ជា​ក្រឡា​អុក​អត្តនោម័ត ដោយ​គ្មាន​ការ​ឲ្យ​យោបល់​ពី​អ្នក​ទស្សនា​នៅ​ជុំវិញ​ខ្លួន ហើយ​បើ​ទោះ​ជា​មាន ក៏​មិន​ហ៊ាន​ឲ្យ​យោបល់​ណា​ដែល​មិន​ស្រប​នឹង​ក្រឡា​អុក ដែល​លោក ហ៊ុន សែន បម្រុង​នឹង​ដើរ​ដែរ​។

ចំពោះ​ក្រឡា​អុក​របស់​លោក សម រង្ស៊ី មុន​នឹង​ដើរ សុទ្ធ​តែ​មាន​ការ​ពិភាក្សា​ជាមួយ​លោក កឹម សុខា ព្រម​ទាំង​ទទួល​យក​គំនិត​យោបល់​របស់​អ្នក​ទស្សនា​នៅ​ជុំវិញ​ខ្លួន​ទៀត​ផង ដូច​នេះ​ក្រឡា​អុក​នីមួយៗ របស់ លោក សម រង្ស៊ី ហាក់​ដូច​ជា​មាន​ផែនការ​ដើរ​ច្បាស់​លាស់​ពី​មួយ​ក្រឡា ទៅ​មួយ​ក្រឡា។ ជា​ធម្មតា​អ្នក​លេង​អុក​ពូកែ លុះ​ត្រា​តែ​អាច​មើល​ដឹង​ក្រឡា​អុក​របស់​គូ ប្រកួត ៣ ឬ ៤ ជំហាន​មុន ដោយ​ដឹង​ថា​គេ​ដើរ​ក្រឡា​ណា និង​ដើរ​កូន​អ្វី​។ល។ លោក សម រង្ស៊ី និង​លោក កឹម សុខា រួម​គ្នា​ដើរ​ក្រឡា​ថ្មី ហើយ​ថែម​ទាំង​ដឹង​ថា លោក ហ៊ុន សែន ដើរ​ក្រឡា​ណា និង​កូន​អ្វី​បាន​យ៉ាង​ច្បាស់​ទៀត​ផង​។ មួយ​ក្រឡាៗ​លោក សម រង្ស៊ី និង​លោក កឹម សុខា សុទ្ធ​តែ​ជា​ក្រឡា​វាយ​លុក។ បញ្ហា​ព្រំដែន បញ្ហា អន្តោប្រវេសន៍ ការ​បណ្តេញ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ពី​ផ្ទះ​សម្បែង ការ​ចំណាក​ស្រុក និង​ភាព​អត់​ការងារ​ធ្វើ​របស់​យុវជន អំពើ​ពុករលួយ ប្រាក់​ខែ​តិច​សម្រាប់​កម្មករ គ្រូ​បង្រៀន មន្ត្រី​រាជការ កង​កម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​។ល។

ជា​ពិសេស កម្មវិធី​នយោបាយ ៧ ចំណុច ដែល​ចាក់​ចំ​បេះដូង​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ម្ចាស់​ឆ្នោត ទាំង​នេះ​ហើយ ដែល​លោក សម រង្ស៊ី និង​លោក កឹម សុខា យក​មក​ធ្វើ​ជា​ក្រឡា​អុក​សម្រាប់​វាយ​លុក។ ចំណែក​លោក ហ៊ុន សែន គ្មាន​អ្វី​ថ្មី ដោយ​ឃោសនា​នូវ ៧ មករា ការ​កសាង​សមិទ្ធផល​ដែល​គ្មាន​គុណភាព នយោបាយ​ចាស់​សកម្មភាព​ថ្មី ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​មន្ត្រី​រាជការ​មួយ​ចំនួន មិន​សប្បាយ​ចិត្ត ជា​ពិសេស សារ​នយោបាយ​គ្មាន​ខ្លឹមសារ ហើយ​ត្រូវ​សកម្មជន​បក្ស​ប្រឹង​ទន្ទេញ​តៗ​គ្នា «បើ​ស្រឡាញ់ បើ​អាណិត បើ​ពេញ​ចិត្ត បើ​ជឿ​ទុក​ចិត្ត​លើ…»ជាដើម​។ ទាំង​នេះ​ហើយ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ក្រឡា​អុក​លោក ហ៊ុន សែន ចាំ​តែ​ទប់​នឹង​ក្រឡា​អុក​វាយ​លុក​របស់​លោក សម រង្ស៊ី និង​លោក កឹម សុខា។ នៅ​ទី​បំផុត​ធ្វើ​ឲ្យ​ក្រឡា​អុក របស់ លោក សម រង្ស៊ី និង​លោក កឹម សុខា វាយ​បំបែក​ក្រឡា​អុក​លោក ហ៊ុន សែន ដោយ​ងាយ រហូត​ដល់​ឡើង​បក​កូន​ត្រី​បាន​ម្តង​មួយៗ​ចំនួន ៣ ដែល​ជា​កូន​ត្រី​ទឹម​ទៀត​ផង។

ការ​បក​ត្រី​នីមួយៗ សុទ្ធ​តែ​ផ្តល់​ប្រយោជន៍​ដល់​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​របស់​លោក សម រង្ស៊ី និង​លោក កឹម សុខា។ ត្រី​បក​ទី១ ដែល​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ទទួល​បាន​អាសនៈ​ច្រើន​ដូច​ការ​រំពឹង​ទុក ធ្វើ​ឲ្យ​បក្ស​ប្រឆាំង​មួយ​នេះ មាន​ឥទ្ធិពល​នយោបាយ ឬ​សាច់​ដុំ​ធំ​ប៉ុន​គណបក្ស​ប្រជាជន​ដែរ​។ ត្រី​បក​ទី២ គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ ពិសេស​ប្រទេស​មហា​អំណាច​ធំៗ រួម​ទាំង​អង្គការ សហ​ប្រជាជាតិ​ផង បាន​ចាប់​អារម្មណ៍​នឹង​ភាព​មិន​ប្រក្រតី​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត នេះ​ជា​កម្លាំង​នយោបាយ ដ៏​មាន​ទម្ងន់​មួយ​ទៀត។

ដោយ​មើល​ឃើញ​ឱកាស​ហុច​ឲ្យ​លោក សម រង្ស៊ី ឡើង​បក​ត្រី​ទី ៣ មួយ​ទៀត គឺ​ការ​រុញ​ឲ្យ​បង្កើត​ក្រុម​ស្រាវជ្រាវ​ឯករាជ្យ​មួយ ដើម្បី​ស្រាវជ្រាវ​រាល់​ភាព​មិន​ប្រក្រតី​ទាំង​ឡាយ​ដែល​កើត​មាន​មុន នឹង​ថ្ងៃ​បោះឆ្នោត ដោយ​មាន​តំណាង​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ និង​អង្គការ ជាតិ-អន្តរជាតិ​ផ្សេង​ទៀត​ជា​អ្នក​សង្កេតការណ៍​។ ចំណុច​នេះ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​គណបក្ស​ប្រជាជន​ប្រឹង​រត់​តាម​ក្រោយ ដោយ​បាន បញ្ជូន​មន្ត្រី ៣ រូប ដើម្បី​ពិភាក្សា​ជាមួយ​មន្ត្រី ៣ រូប​ផ្សេង​របស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី០៩ ខែ សីហា កន្លង​ទៅ​។ គ.ជ.ប សម្រេច​ប្រកាស​លទ្ធផល​បណ្តោះ​អាសន្ន​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី១២ ខែ សីហា នៅ​មុន​ការ​បង្កើត​ក្រុម​ស្រាវជ្រាវ​ឯករាជ្យ​ទៅ​វិញ នេះ​ជា​ចំណុច​ខ្សោយ​របស់​គណបក្ស​ប្រជាជន​មួយ​ទៀត ​ទី១-អ្វីៗ ​ទាំង​អស់ ត្រូវ​ជាប់​គាំង និង​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ការ​ដុត​កម្ដៅ​ស្ថានភាព​នយោបាយ​ថែម​ទៀត ដែល​អាច​ឆាប​ឆេះ​មក​លើ​ខ្លួន​ឯង​នៅ​ថ្ងៃ​ណា​មួយ។

ទី​២-ចង់​មិន​ចង់​សហគមន៍​ជាតិ-អន្តរជាតិ ច្បាស់​ជា​វាយ​តម្លៃ​ថា​គណបក្ស​ប្រជាជន​ដែល​អះអាង​ថា ខ្លួន​ឈ្នះ​ការ​បោះឆ្នោត​នោះ ច្បាស់​ជា​មាន​អាថ៌កំបាំង​អ្វី​មួយ នៅ​ពី​ក្រោយ​។ ប៉ុន្តែ​នេះ​ក៏​ជា​ល្បែង​នយោបាយ​មួយ ដែល​លោក ហ៊ុន សែន ចង់​បង្វែ​រឲ្យ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ជា​អ្នក​រត់​តាម​វិញ គឺ​ការ​ធ្វើ​តាម​នីតិវិធី​ច្បាប់​ដែល​ត្រូវ​ដាក់​ពាក្យ​បណ្តឹង​តវ៉ា​ទៅ កាន់ គ.ជ.ប និង​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ធម្មនុញ្ញ រយៈ​ពេល ៤៨ ម៉ោង​ក្រោយ​ការ​ប្រកាស​លទ្ធផល ដូច​នេះ កិច្ចការ​ចំពោះ​មុខ​ដែល​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ត្រូវ​ធ្វើ​គឺ​រក្សា​ជំហរ​ បន្ត​ការ​ទាមទារ​របស់​ខ្លួន​ដូច​ពី​មុន និង​អនុវត្ត​តាម​នីតិវិធី​ច្បាប់ ដែល​តម្រូវ​ឲ្យ​ធ្វើ។

សូម​ងាក​មក​មើល​ក្រឡា​អុក​របស់​គណបក្ស​ប្រជាជន ដែល​ប្រឹង​ទប់​ទល់​នឹង​ត្រី​បក​នីមួយៗ​របស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ៖ ទី ១-បាន ​ចេញ​លទ្ធផល​បំផ្លោង​មុន គ.ជ.ប ទៅ​ទៀត គឺ​គណបក្ស​ប្រជាជន​បាន ៦៨ កៅអី​និង​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​បាន ៥៥ កៅអី ជា​ប្រយោជន៍​ដើម្បី​ពង្វាង​ការ​ចាប់​អារម្មណ៍​របស់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ និង​អ្នក​សារ​ព័ត៌មាន ចំពោះ​ភាព​ជោគជ័យ​របស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ក្នុង​នោះ​ដែរ​ក៏​មាន​ការ​បិទ​ផ្លូវ​មួយ​ចំនួន និង​ចល័ត​កម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ ដែល​នេះ​តិច​ឬ​ច្រើន​ពិត​ជា​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​មាន​ការ​ភិត​ភ័យ​ រហូត​ដល់​តម្លៃ​ទំនិញ និង​ប្រេង​សាំង​ឡើង​ថ្លៃ​យ៉ាង​ចម្លែក។

ក្រោយ​មក លោក ហ៊ុន សែន បាន​ចេញ​មុខ​ជា​សាធារណៈ​ដើម្បី​សម្រួល​ស្ថានភាព​នយោបាយ និង​ក្តាប់​ស្ថានការណ៍​រួម ព្រម​ទាំង​វាស់​ស្ទង់ កម្រិត​សន្ទុះ​គាំទ្រ​យ៉ាង​ផុល​ផុស​របស់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ ចំពោះ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​។ ទី​២-បញ្ជូន​មន្រ្តី​សំខាន់ៗ ទៅ​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​អ្នក​ការ​ទូត​បរទេស​ឲ្យ​ជួយ​ទប់​ការ​តវ៉ា​របស់​គណបក្ស​ ប្រឆាំង​។ ទី៣-ដោយ​មើល​ឃើញ​មិន​ស្រួល ដែល​ត្រី​បក​ទី៣​របស់​លោក សម រង្ស៊ី នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​ខ្លួន​ចាញ់​ឆ្នោត ព្រោះ​មាន​ការ​ចូល​ពាក់​ព័ន្ធ​របស់​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ លោក ហ៊ុន សែន រិះ​រក​វិធី​ធ្វើ​ឲ្យ​រាំង​ស្ទះ​ដល់​ក្រឡា​អុក​របស់​ត្រី​បក​ទី៣​នេះ ដោយ​ថា​ហួស​ពី​សមត្ថភាព​របស់ គ.ជ.ប និង​មិន​ចង់​ឲ្យ​អ្នក​ផ្សេង​លូក​ដៃ​ចូល​ក្នុង​កិច្ចការ​ផ្ទៃ​ក្នុង​របស់​ ខ្មែរ។

ដោយ​ស្រេក​ឃ្លាន​នឹង​ការ​ចង់​ឈ្នះ​ខ្លាំង​ពេក លោក សម រង្ស៊ី និង​លោក កឹម សុខា បាន​រួម​គ្នា សម្រេច​ចិត្ត​ប្រើ​កូន​ទូក​មួយ​របស់​ខ្លួន ដើម្បី​អុក​ទៅ​លើ​កូន​ខុន ឬ​ស្តេច (អង្គ) របស់​លោក ហ៊ុន សែន។ ស្នូរ​ស្រែក​យ៉ាង​ខ្លាំង​របស់​លោក សម រង្ស៊ី «អុក!!!» បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នក​ទស្សនា​ហ៊ោ​មួយ​ប្រាវ មាន​ន័យ​ថា លោក សម រង្ស៊ី គំរាម​មិន​ចូល​ប្រជុំ​បង្កើត​សភា នេះ​ក៏​ធ្វើ​ឲ្យ​លោក ហ៊ុន សែន ភ័យ​មិន​តិច​ដែរ ក៏​ប្រឹង​ទាញ​កូន​គោល យក​បិទ​ពី​មុខ​កូន​ស្តេច (អង្គ) ដើម្បី​ទប់​ទល់​នឹង​ទូក មាន​ន័យ​លោក ហ៊ុន សែន គំរាម​នឹង​យក​កៅអី​របស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ។ ប៉ុន្តែ​កាលៈទេសៈ​នេះ លោក សម រង្ស៊ី អាច​ប្តូរ កូន​ទូក​នឹង​កូន​គោល​របស់​លោក ហ៊ុន សែន ដែល​យក​ចង​នោះ ហើយ​រុញ​ត្រី​ទឹម​ទាំង​បី ទៅ​ព័ទ្ធ​ចាប់ កូន​ស្តេច​អង្គ​របស់​លោក ហ៊ុន សែន តែ​ម្តង មាន​ន័យ​ថា លោក សម រង្ស៊ី អាច​ទទួល​យក​ការ​សុំ​ចរចា របស់​លោក ហ៊ុន សែន អំពី​ការ​បង្កើត​រចនា​សម្ព័ន្ធ​ដឹក​នាំ​សភា។

ដោយ​រក្សា​មហិច្ឆតា ចង់​ផ្ចាញ់​ក្រឡា​អុក លោក ហ៊ុន សែន ដោយ​ប្រើ​កូន​ត្រី​បក​ទាំង​អស់ និង​មិន​ចង់​ចំណាយ​កូន​អុក​ណា​មួយ​របស់​ខ្លួន លោក សម រង្ស៊ី និង​លោក កឹម សុខា បាន​សម្រេច​ចិត្ត​រក្សា​កូន​ទូក នៅ​កន្លែង​ដដែល ដើម្បី​ដាក់​អង្គ​ចង​ក្រឡា មិន​ឲ្យ​លោក ហ៊ុន សែន ចេញ​កូន​គោល​ទៅ​ប្រើ ហើយ​បើ​ហ៊ាន​យក​ចេញ​ទៅ​ប្រើ​នោះ កូន​ទូក​នឹង​ចាប់ កូន​ស្តេច​អង្គ​របស់​លោក ហ៊ុន សែន ដាក់​កំប៉ុង​តែ​ម្តង មាន​ន័យ​ថា បន្ត​ទាមទារ​ឲ្យ​មាន​ការ​ចូល​រួម​ពី​សំណាក់​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ យ៉ាង​ហោច​ណាស់​ក៏​ជា​អ្នក​សង្កេត​ការណ៍​ដែរ​។

ទន្ទឹម​នឹង​នេះ​លោក សម រង្ស៊ី និង លោក កឹម សុខា បាន​រុញ​កូន​ត្រី​ទីបួន​ របស់​ខ្លួន ដែល​នឹង​បក​ឆាប់ៗ​នេះ គឺ​បាតុកម្ម​មហាជន​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស ដើម្បី​តវ៉ា​ប្រឆាំង​លទ្ធផល​បោះឆ្នោត។ រឿង​នេះ​លែង​ទៅ​ជា​រឿង​រវាង​គណបក្ស និង​គណបក្ស​ទៀត​ហើយ ប៉ុន្តែ​វា​ក្លាយ​ទៅ​រឿង​មហាជន​ខ្មែរ និង គ.ជ.ប ដែល​ជា​ស្ថាប័ន​ជាតិ ដែល​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ទូទៅ​អស់​ជំនឿ និង​បាត់បង់​ទំនុក​ចិត្ត​លើ​ខ្លួន​។ ដោយ​សារ គ.ជ.ប ជា​ស្ថាប័ន​ជាតិ ដូច​នេះ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ត្រូវ​តែ​ចូល​ខ្លួន​ដោះស្រាយ ហើយ​អ្នក​ដែល​ដឹក​នាំ​រដ្ឋាភិបាល​គឺ​គណបក្ស​ប្រជាជន ដែល​មាន​លោក ហ៊ុន សែន ជា​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ចាំ​ផ្ទះ។

ដូច​នេះ លោក ហ៊ុន សែន ត្រូវ​ដើរ​តួនា​ទីពីរ ទី១-ជា​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ចាំ​ផ្ទះ ត្រូវ​ធានា​ការពារ​ស្ថាប័ន​ជាតិ​ក្រោម​ការ​ដឹក​នាំ​របស់​ខ្លួន និង​ទី២-ជា ​អនុ​ប្រធាន និង​ជា​បេក្ខជន​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​របស់​គណបក្ស​ប្រជាជន ត្រូវ​តែ​ការពារ​លទ្ធផល​ឆ្នោត ដែល​ខ្លួន​អះអាង​ថា​ឈ្នះ ដើម្បី​ឲ្យ​ឈ្នះ​បាន លុះ​ត្រា​តែ​ការពារ គ.ជ.ប មាន​ន័យ​ថា បើ​ការពារ គ.ជ.ប មិន​បាន​គឺ​ស្មើ​នឹង​ចាញ់។ ជា​ការ​ពិត លោក ហ៊ុន សែន នៅ​មាន​កូន​អុក​ខ្លះ ដើម្បី​ទប់​ទល់​នឹង​កូន​ត្រី​បក​ទី ៤ របស់​លោក សម រង្ស៊ី គឺ​កូន​គោល និង​កូន​សេះ​។ ប៉ុន្តែ​កូន​ទាំង​ពីរ​នេះ​លោក ហ៊ុន សែន ប្រើ​ប្រាស់​ទាំង​ប្រថុយ​ប្រថាន ដូចជា កូន​គោល​ដែល​ប្រើ​សម្រាប់​បិទ «ការ​អុក» របស់​លោក សម រង្ស៊ី គឺ​ធ្វើ​ការ​គំរាម​ទាំង​បំពាន​ច្បាប់ បើ​លោក ហ៊ុន សែន ហ៊ាន​ដណ្តើម​កៅអី​សភា​របស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​មាន​ន័យ​ថា បំពាន​នឹង​គោលការណ៍​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​សេរី​ពហុ​បក្ស ដែល​ត្រូវ​បាន​ធានា​ដោយ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ និង​នាំ​ឲ្យ​កម្ពុជា ដឹក​នាំ​ដោយ​ឯកបក្ស។

ជម្រើស​ដ៏​ល្អ​បំផុត​នោះ គឺ​ប្រើ​កូន​សេះ ហើយ​ក៏​ប្រើ​ទាំង​ប្រថុយ​ប្រថាន​ទៀត​ផង ព្រោះ​កូន​សេះ​របស់​លោក ហ៊ុន សែន នៅ​ពេល​នេះ​គឺ​កម្លាំង​មហាជន​ដែរ​។ ចំណុច​នេះ លោក សម រង្ស៊ី ប្រើ​មហាជន​ប្រឆាំង​លទ្ធផល​បោះឆ្នោត និង​លោក ហ៊ុន សែន ក៏​ប្រើ​មហាជន​គាំទ្រ​លទ្ធផល​បោះឆ្នោត ប៉ុន្តែ​មហាជន​ដែល​អ្នក​នយោបាយ​ប្រើ​នៅ​ពេល​នេះ​គឺ​ផ្សេង​ពី​គ្នា។ ផ្សេង​ពី​គ្នា​នៅ​ត្រង់​ថា ក្នុង​សង្គម​ទូទៅ កម្លាំង​មហាជន​មាន ៥ ក្រុម ទី១-កម្មករ​និង​កសិករ ទី២-យុវជន និង​សិស្ស-និស្សិត ទី៣-បញ្ញវន្ត និង​គ្រូ​បង្រៀន ទី៤-ព្រះសង្ឃ និង​ដូនជី​តាជី និង​ទី៥-មន្ត្រី​រាជការ​ស៊ីវិល​និង​កង​កម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ។ ពី​ក្រុម​ទី១ ដល់​ក្រុម​ទី ៤ ភាគ​ច្រើន គឺ​ជា​កម្លាំង​មហាជន គាំទ្រ​លោក សម រង្ស៊ី ចំណែក​ក្រុម​ទី៥ គឺជា​កម្លាំង​មហាជន​គាំទ្រ​លោក ហ៊ុន សែន ប៉ុន្តែ​ក្នុង​នោះ ក៏​មាន​មួយ​ផ្នែក​ដែរ គាំទ្រ​លោក សម រង្ស៊ី។ ចំណុច​នេះ​ហើយ ដែល​ខ្ញុំ​វាយ​តម្លៃ​ថា លោក ហ៊ុន សែន ប្រើ​កូន​អុក​សេះ ទាំង​ប្រថុយ​ប្រថាន ព្រោះ​មន្ត្រី​រាជការ​ស៊ីវិល និង​កង​កម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ មួយ​ផ្នែក​ដែរ គាំទ្រ​លោក សម រង្ស៊ី ហើយ​មួយ​ផ្នែក​ទៀត​ទោះ​បី​មិន​គាំទ្រ លោក សម រង្ស៊ី ក៏​ដោយ ក៏​ពួក​គាត់ មាន​សាច់​ញាតិ​ជា​កម្មករ កសិករ សិស្ស-និស្សិត គ្រូ​បង្រៀន មន្ត្រី​រាជការ​ស៊ីវិល ដែល​ភាគ​ច្រើន​លើស​លប់ ជា​អ្នក​គាំទ្រ​លោក សម រង្ស៊ី។

មាន​ករណី​សិក្សា​មួយ​នៅ​ប្រទេស ឥណ្ឌូនេស៊ី ឆ្នាំ ១៩៩៨ ដំបូង​កង​កម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ យាម​ការពារ​សុវត្ថិភាព ស៊ូ ហារតូ ជា​ប្រធានាធិបតី​ផ្តាច់​ការ មិន​ឲ្យ​អ្នក​តវ៉ា ប៉ះពាល់​បាន ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​មក​កង​កម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​បែរ​ជា​យាម​ការពារ ស៊ូ ហារតូ មិន​ឲ្យ​រត់​ទៅ​វិញ ដើម្បី​រង់ចាំ​អ្នក​តវ៉ា​ចូល​ចាប់។ ករណី​នេះ អាច​នឹង​កើត​ឡើង បើ​សិន​អ្នក​នយោបាយ​ចង់​ឲ្យ​មហាជន​ប៉ះ​ទង្គិច​គ្នា។ ទិដ្ឋភាព​ពីរ​ដែល​យើង​ត្រូវ​វិភាគ ទី១-តាម​រយៈ​ការ​ចុះ​ សំណេះ​សំណាល និង​ថ្លែង​អំណរគុណ របស់​លោក សម រង្ស៊ី និង​លោក កឹម សុខា ចំពោះ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ម្ចាស់​ឆ្នោត​តាម​បណ្តា​ខេត្ត​មួយ​ចំនួន ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​ចុង​ក្រោយ​នេះ គឺ​បង្ហាញ​ថា សន្ទុះ​ខ្លាំង​ណាស់​ចង់​ឲ្យ​មាន​បាតុកម្ម​មហាជន ហើយ​ស្រេក​ឃ្លាន ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ និង​កំពុង​ទន្ទឹង​រង់ចាំ​ភ្លើង​ខៀវ។ ទី២-គណបក្ស ​ប្រជាជន គឺ​ប៉ោង​ធំ​ដូច​ជា​ប៉េងប៉ោង​អ៊ីចឹង ហើយ​រង់ចាំ​តែ​ធូលី​ដី ឬ​កម្ទេច​ឈើ ហើរ​មក​ប៉ះ នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​បែក​ធ្លាយ ព្រោះ​វា​ដល់​ដំណាក់កាល​ដូច​ម្សៅ​នំ​ដែល​គេ​យក​មក​ច្របាច់ ហើយ​បើ​ច្របាច់​កាន់​តែ​ខ្លាំង វា​នឹង​ហៀរ​ចេញ​តាម​ចន្លោះ​ដៃ​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ដែរ មាន​ន័យ​ថា កម្លាំង​នេះ​ក៏​ចង់​រំដោះ​ខ្លួន​ចេញ​ពី​ការ​គាប​សង្កត់​ផង​ដែរ​។ កម្លាំង​ទាំង​ពីរ​នេះ នឹង​កើត​ឡើង​បន្ត​បន្ទាប់ ដើម្បី​សេរីភាព និង​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ ទោះ​ជា​មួយ​ណា​កើត​មុន​ក៏​ដោយ​។ ត្រី​បក​ទី ៤ នឹង​បក ទោះ​ជា​ត្រី​ទឹម ឬ​ត្រី​ចង​ក៏​ដោយ វា​អាស្រ័យ​ទៅ​លើ​ការ​ដើរ​ត្រូវ​ក្រឡា​របស់ លោក សម រង្ស៊ី និង​លោក កឹម សុខា។

តាម​ការ​វិភាគ​នេះ យើង​អាច​សន្មត​ថា ត្រី​បក​ទី៤ របស់​លោក សម រង្ស៊ី នឹង​បក​។ ប៉ុន្តែ​កត្តា ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​បក​ឬ​មិន​បក អាស្រ័យ​លើ លោក ហ៊ុន សែន តែ​ម្នាក់​គត់​។ ប៉ុន្តែ​ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ វា​ជា​ជម្រើស​ចុង​ក្រោយ​របស់​អ្នក​នយោបាយ មាន​ន័យ​ថា វា​មិន​មែន​សុទ្ធ​តែ​គ្មាន​ដំណោះស្រាយ​ផ្សេង​នោះ​ទេ ដូច​ជា ការ​កូត​ទ្រ បើ​ចង់​ឲ្យ​ពីរោះ គឺ​គេ​រឹត​ខ្សែ​ឲ្យ​តឹង ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​គិត​ថា វា​អាច​ដាច់​បាន បើ​វា​ដាច់​គឺ​ខាត​បង់​ទាំង​អ្នក​ស្តាប់ ទាំង​អ្នក​កូត។

ដូចនេះ យើង​អាច​បញ្ជាក់​បាន តាម​រយៈ ទី១-អ្នក​នយោបាយ និង​មហាជន​គាំទ្រ​ទាំង​ពីរ​បក្ស ត្រូវ​ធ្វើ​សម្បទាន​ទៅ​ឲ្យ​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​។ ទី​២-មាន ​ការ​ចូល​រួម​ពី​អន្តរជាតិ​ជា​ភាគី​ទី៣ ព្រោះ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ យើង​បែក​បាក់​គ្នា ឬ​រួប​រួម​គ្នា​បាន​វិញ ភាគ​ច្រើន តែង​មាន​អន្តរជាតិ​លូក​ដៃ​ចូល​។ ទី​៣-តួ​អង្គ​ព្រះ​មហាក្សត្រ​គឺ​សំខាន់​ណាស់ ព្រោះ​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ជា​និមិត្ត​រូប​នៃ​ឯកភាពជាតិ និង​និរន្តរភាព​ជាតិ ជា​ពិសេស​ដោះស្រាយ​ដោយ​ឈរ​លើ​ខ្លឹមសារ​នៃ​ព្រះ​រាជសារ​របស់​ព្រះអង្គ ដែល​ចេញ​ផ្សាយ​សាធារណៈ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​០៧ ខែ សីហា ឆ្នាំ ២០១៣។

ទស្សនៈ​នេះ មិន​បាន​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​ពី ​និន្នាការ​នយោបាយ​ទៅ​រក​ គណបក្ស​នយោបាយ​ណា​មួយឡើយ​។ សូម​ទទួល​យក​ដោយ​រីករាយ​នូវ​ការ​ទិតៀនតាម​រយៈ​អ៊ីមែល hingsoksan@yahoo.com

ដោយ ហ៊ីង សុខសាន្ត

Advertisements

ត្រី​ទឹម៣​ ​សម រង្ស៊ី​កំពុង​ព័ទ្ធ​ចាប់​«ខុន-ស្តេច​អង្គ»​របស់​ហ៊ុន​សែន

អត្ថបទ៖ ភ្នំពេញប៉ុស្តិ័ (Tuesday, 06 August 2013 ដោយ៖ ហ៊ីង សុខសាន)
130806_02
លោក សម រង្ស៊ី ប្រធានគណ​បក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ និង លោក​ ហ៊ុន សែន អនុ​ប្រធាន​គណ​បក្ស​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា​។ រូប​ថត ផា លីណា​ និង ហុង មិនា

ជា ធម្មតា​ក្នុង​ការ​លេងអុក​គូ​ប្រកួត​តែង​តែ​ដាក់​ខ​សន្យា​នឹង​គ្នា​មុន​ពេល​ ប្រកួត ដូចជា កាន់​កូន​ណា ដើរ​កូន​ហ្នឹង និង​មិន​ឲ្យ​មាន​អ្នក​ផ្សេង​ឲ្យ​យោបល់។ល។ ប៉ុន្តែ​សម្រាប់​គូ​ប្រកួត​អុក​មួយ​ក្តារ​ចុង​ក្រោយ រវាង​លោក ហ៊ុន សែន និង​លោក សម រង្ស៊ី គឺ​មិន​បាន​ដាក់​ខ​សន្យា ដូច​ខាង​លើ​នោះ​ទេ នេះ​ក៏​ព្រោះ​តែ​លោក ហ៊ុន សែន ជា​អ្នក​លេង​អុក​ជើង​ចាស់​ម្នាក់ ហើយ​ចាត់​ទុក​លោក សម រង្ស៊ី គ្រាន់​តែ​ជា​ដៃ​គូ​ជើង​ទន់ៗ​ម្នាក់។

ដោយ​សារ​មោទនភាព​នេះ​ហើយ​ទើប​លោក ហ៊ុន សែន ភ្លេច​គិត​ថា លោក សម រង្ស៊ី ដែល​ជា​អ្នក​លេង​អុក​ខ្សោយ​ទាំង​ក្រឡា​ដើរ និង​ខ្សោយ​ទាំង​ដេញ​សម្លាប់ «ចាប់​ស្តេច អង្គ» ពី​ពេល​មុន​នោះ​បាន​សិក្សា​ពី​ចំណុច​ខ្សោយ​ទាំង​នេះ និង​ភាព​បរាជ័យ​នា​ពេល​កន្លង​មក​របស់​ខ្លួន។ លើស​ពី​នេះ​លោក សម រង្ស៊ី នៅ​មាន​ដៃ​គូ​ម្នាក់​ទៀត ដែល​មាន​សមត្ថភាព​ប្រកួត​ជាមួយ​លោក ហ៊ុន សែន ដែរ​នោះ គឺ​លោក កឹម សុខា​។ អ្នក​ទាំង​ពីរ (លោក សម រង្ស៊ី និង​លោក កឹម សុខា) បាន​សហការ​គ្នា​ដាក់​ផុក ដើម្បី​លេង​អុក​មួយ​ក្តារ​ចុង​ក្រោយ​នេះ ជាមួយ​លោក ហ៊ុន សែន យក​ឈ្នះ​ចាញ់​តែ​ម្តង​។

ការ​សហការ​គ្នា​យ៉ាង​ល្អ​នេះ ទើប​ធ្វើ​ឲ្យ​ក្រឡា​អុក​របស់​លោក សម រង្ស៊ី ឡើង​កូន​អុក​នីមួយៗ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព ក្នុង​ការ​វាយ​បំបែក​ក្រឡា​អុក​ដ៏​រឹង​មាំ របស់​លោក ហ៊ុន សែន នេះ​ដោយ​សារ​ការ​វាយ​ស្ថានការណ៍​ខុស ព្រោះ​លោក ហ៊ុន សែន ចាត់​ទុក​ការ​សហការ​គ្នា​រវាង​លោក សម រង្ស៊ី និង​លោក កឹម សុខា ដែល​រួម​គ្នា​ប្រកួត​ជាមួយ​គាត់ គ្រាន់​តែ​ជា​ព្យុះ​ក្នុង​ក្អម ឬ​ឆ្កែ​ពីរ​ស៊ី​បាយ​ចាន​តែ​មួយ​។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ ការ​សហការ​គ្នា​បាន​យ៉ាង​ល្អ និង​មាន​ភាព​រឹង​មាំ ហើយ​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ព្យុះ​ក្រៅ​ក្អម​បាន​បោក​បក់​កូន​អុក​របស់​លោក ហ៊ុន សែន បែក​ខ្ញែក​នាំ​ឲ្យ​លោក សម រង្ស៊ី​មាន​ឱកាស​ឡើង​បក​ត្រី​បាន ៣ ហើយ​ត្រី​នោះ​ជា​ត្រី​ទឹម​ទៀត​ផង។

អ្វី​ទៅ​ដែល​ហៅ​ថា ត្រី​ទឹម​? វា​មាន​អត្ថ​ប្រយោជន៍​អ្វី​ខ្លះ​? ក្នុង​ល្បែង​អុក គូ​ប្រកួត​មាន​ពីរ​នាក់ ហើយ​មាន​កូន​អុក​ម្នាក់ៗ​ចំនួន ១៦ ក្នុង​ចំណោម​កូន​អុក ១៦ មាន​កូន​អុក ៨ ដែល​គេ​តម្រៀប​នៅ​ជួរ​មុខ និង​មាន ឈ្មោះ​ហៅ​ថា «ត្រី ឬ​ត្រី​កូន​អុក​»។ នៅ​ពេល​កូន​ត្រី​នេះ បាន​ដើរ​ទៅ​ដល់​ក្រឡា ដាក់​កូន​ត្រី​ម្ខាង​ទៀត របស់​គូ​ប្រកួត កូន​ត្រី​នោះ​នឹង​បក​។ ពេល​បក​ហើយ កូន​ត្រី​នោះ​មាន​ភាព​ពិសេស​នៅ​ត្រង់​ថា វា​អាច​ដើរ​ខ្វែង​ក្រឡា​បាន​ទាំង​បួន​ទិស ដែល​ខុស​ពី​មុន​គឺ​អាច​ដើរ​បាន​តែ​ទៅ​មុខ​ត្រង់​ប៉ុណ្ណោះ​។

ត្រី​ទឹម ជា​កូន​ត្រី​អុក​បក​បាន​ចំនួន ២ ឡើង ហើយ​នៅ​ទន្ទឹម​គ្នា ប៉ុន្តែ​បើ​មិន​នៅ​ទន្ទឹម​គ្នា​ទេ គេ​ហៅ​ថា ត្រី​ចង ព្រោះ​វា​នៅ​ខ្វែង​ក្រឡា​គ្នា។ ជា​ធម្មតា​អ្នក​លេង​អុក តែង​តែ​រារាំង​មិន​ឲ្យ​គូ​ប្រកួត​ឡើង​បក​ត្រី​ទឹម បាន ដោយ​ងាយៗ​នោះ​ទេ មាន​ន័យ​ថា គេ​នឹង​រក​វិធី​កម្ចាត់​សព្វ​បែប​យ៉ាង​ព្រោះ​កាល​ណា​បណ្តោយ ឲ្យ​គេ មាន​ត្រី​ទឹម គឺ​គេ​មាន​ប្រៀប​ឈ្នះ​ច្រើន​។ ត្រី​ទឹម គឺ​អាច​ចង​ប្រទាក់​ក្រឡា​គ្នា​បាន​យ៉ាង​ល្អ ក្នុង​ការ​ការពារ ការ​វាយ​លុក​ពី​សត្រូវ និង​ជា​ទ័ព​ពិសេស ដែល​ប្រើ​ដើម្បី​ព័ទ្ធ​ចាប់​ស្តេច (អង្គ) របស់​សត្រូវ បាន​យ៉ាង​ងាយ​ទៀត​ផង។

សម្រាប់​ក្រឡា​អុក​របស់​លោក សម រង្ស៊ី ដែល​មាន​ការ​សហការ​យ៉ាង​ល្អ​ជាមួយ​លោក កឹម សុខា បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ក្រឡា​អុក​នេះ​មាន​ត្រី​បក​ទឹម​ដល់​ទៅ ៣។ ត្រី​បក​ទី ១ គឺ​លោក សម រង្ស៊ី មាន​អាសនៈ​សភា មិន​តិច​ជាង ៥៥​កៅអី ដែល​មាន​លទ្ធភាព​គ្រប់​គ្រាន់​ដាក់​សម្ពាធ​នយោបាយ​ទៅ​ថ្ងៃ​មុខ ពិសេស​រារាំង​មិន​ឲ្យ​បង្កើត​រចនាសម្ព័ន្ធ​ដឹក​នាំ​រដ្ឋសភា ក្នុង​សម័យ​ប្រជុំ​ដំបូង​របស់​ខ្លួន ៦០ ថ្ងៃ​យ៉ាង​យូរ ក្រោយ​ពេល​បោះឆ្នោត​តាម​ការ​កោះ​ប្រជុំ​របស់​ព្រះ​មហាក្សត្រ ដែល​ទាមទារ​ឲ្យ​រដ្ឋសភា​មាន​សមាជិក ជា​តំណាងរាស្ត្រ​យ៉ាង​តិច​១២០ រូប។ ត្រី​បក​ទី២ គឺ​លោក សម រង្ស៊ី បាន​ស្នើ​ឲ្យ​បង្កើត​គណៈកម្មការ​ចម្រុះ​ដើម្បី​ស៊ើប​អង្កេត​ភាព​មិន​ ប្រក្រតី តិច​ឬ​ច្រើន​គណៈកម្មការ​នេះ នឹង​រក​ឃើញ​ភាព​មិន​ប្រក្រតី និង​ធ្វើ​របាយ​ការណ៍​ដើម្បី​វាយ​តម្លៃ​ថា តើ​វា​អាច​ប៉ះពាល់​កម្រិត​ណា​ដល់​លទ្ធផល​នៃ​ការ​បោះឆ្នោត។

ចំណុច​នេះ លោក ហ៊ុន សែន យល់​ស្រប​ដោយ​បាន​ទាំង​បង្កើត​ក្រុម​ការងារ​សម្រាប់​កិច្ចការ​នេះ​ទៀត​ផង​។ នេះ​មាន​ន័យ​ថា ទឹក​មាត់​លោក សម រង្ស៊ី ប្រៃ​ជាង​មុន ដែល​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​លោក ហ៊ុន សែន បាន​ពិចារណា រាល់​សំណើ​របស់​បក្ស​ប្រឆាំង​របស់​លោក សម រង្ស៊ី និង​លោក កឹម សុខា ឬ​អាច​និយាយ​មួយ​បែប ទៀត​ថា ទោះ​បី​លោក សម រង្ស៊ី ទាមទារ​អ្វី​ក៏​លោក ហ៊ុន សែន យល់​ព្រម​ដែរ​ក្នុង​កាលៈទេសៈ​នេះ ហើយ​បើ​សង្កេត​មើល​កាយវិការ និង​ពាក្យ​សម្ដី​របស់​លោក ហ៊ុន សែន កាល​ពីថ្ងៃ​ទី៣១ ខែ​កក្កដា កន្លង​ទៅ ក្នុង​ពេល​ចុះ​ត្រួត​ពិនិត្យ​ការដ្ឋាន​ស្ពាន​អាកាស ស្ទឹង​មាន​ជ័យ គឺ​ហាក់​ដូច​ជា​ទន់ភ្លន់​ច្រើន​ជាង​មុន​ណាស់​។

ត្រី​បក ទី៣ គឺ​លោក សម រង្ស៊ី មាន​សហគមន៍​អន្តរជាតិ ចាប់​អារម្មណ៍ និង​យក​ចិត្ត ទុក​ដាក់​ចំពោះ​កង្វល់​នានា​ដែល​លោក សម រង្ស៊ី បាន​លើក​ឡើង ហើយ​មក​ដល់​ពេល​នេះ មាន​សហរដ្ឋ​អាមេរិក សហគមន៍​អឺរ៉ុប ប្រទេស​ជប៉ុន ជាដើម​បាន​ចេញ​សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​ជា​បន្ត​បន្ទាប់ ដើម្បី​គាំទ្រ​ឲ្យ​មាន​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​ទៅ​លើ​ភាព​មិន​ប្រក្រតី​ដែល​បាន​កើត ​ឡើង​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត។

តាម​រយៈ​ត្រី​បក​ទឹម​ទាំង​៣ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​លោក សម រង្ស៊ី មាន​ឱកាស​គ្រប់​គ្រាន់ ក្នុង​ការ​ចូល​ទៅ​ព័ទ្ធ​ចាប់​ស្តេច (អង្គ) របស់​លោក ហ៊ុន សែន បាន​គ្រប់​ពេល​ប្រសិន​បើ​លោក ហ៊ុន សែន ធ្វេស​ប្រហែស​ក្នុង​ការ​ទប់​ទល់ ចំពោះ​ក្រឡា​អុក​មួយ​ក្តារ​នេះ ប៉ុន្តែ​ដោយ​សារ​លោក ហ៊ុន សែន មាន​បទ​ពិសោធ និង​មាន​ល្បិច​ច្រើន មិន​បណ្តោយ​ឲ្យ​ត្រី​បក​ទឹម​ទាំង​៣ របស់​លោក សម រង្ស៊ី អាច​ចូល​ទៅ​ព័ទ្ធ​ស្តេច (អង្គ) របស់​ខ្លួន​ដោយ​ងាយៗ​នោះ​ទេ ឬ​និយាយ​ម្យ៉ាង​ទៀត​ថា មិន​បណ្តោយ​ឲ្យ​លោក សម រង្ស៊ី រុញ​រហូត​ផ្ទប់​នឹង​ជញ្ជាំង​ក្តារ​អុក​រក​ក្រឡា​រត់​មិន​រួច​នោះ​ឡើយ​ចង់​ មិន​ចង់​គឺ​លោក ហ៊ុន សែន ប្រឹង​រក​ឧបាយកល​យ៉ាង​ណា​ដើម្បី​បំបែក​ត្រី​បក​ទឹម​ទាំង ៣ របស់​លោក សម រង្ស៊ី ម្តង​មួយៗ ឬ​ក៏​រក​មធ្យោបាយ​ដើម្បី​ផ្លាស់​ប្តូរ ស្ថានការណ៍​ពី​ចាញ់​មក​ឈ្នះ ឬ​ពី​ចាញ់​មក​ស្មើ។

ល្បិច​ទី១ របស់​លោក ហ៊ុន សែន បាន​ប្រើ​ក្នុង​ការ​ទប់​ទល់​ជាមួយ​ត្រី​បក​ទឹម​ទាំង ៣ របស់​លោក សម រង្ស៊ី គឺ​ការ​បង្ហាញ​មុខ​លើក​ទី១ ជា​សាធារណៈ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ៣១ កក្កដា​។ វា​មិន​មែន​ជា​រឿង​ចៃដន្យ​ឡើយ ប៉ុន្តែ​នេះ​ជា​យុទ្ធសាស្ត្រ​មួយ«Soft Approach» ដែល​បន្ទន់​ឥរិយាបថ សុំ​ចរចា​ដើម្បី​ស្ទាប​ស្ទង់​ស្ថានការណ៍ ឬ​ពន្យារ​ពេល​រង់ចាំ​ទ័ព​ជំនួយ​សម្រាប់​វាយ​បក​ទៅ​សត្រូវ​វិញ​នៅ​ពេល​មាន​ ឱកាស​ហុច​ឲ្យ​។ នេះ​ដូច​ជា​ល្បិច មួយ​ដែល ឆាវ ឆាវ បាន​ប្រើ​ក្នុង​រឿង សាមកុក នៅ​ពេល​ត្រូវ​បាន​ឡោម​ព័ទ្ធ​ដោយ​កង​ទ័ព ៧ សែន​នាក់​របស់​ស្តេច​ត្រាញ់ យៀង សាវ។

ឆាវ ឆាវ បាន​សុំ​ចរចា និង​ទទួល​យក​គ្រប់​លក្ខខណ្ឌ​ដែល យៀង សាវ ទាមទារ តែ​នេះ​ជា​ការ​ពន្យារ​ពេល​មួយ​ដើម្បី​រង់ចាំ​ទ័ព​ជំនួយ ហើយ​នៅ​ពេល ឆាវ ឆាវ ក្តាប់​ស្ថានការណ៍​បាន និង​ខណៈ​ពេល​ទ័ព​ជំនួយ​មក​ដល់ ចាប់​ផ្តើម​គំរាម យៀង សាវ ថា ច្បាំង​មិន​ដែល​ចាញ់​ឡើយ នៅ​ពេល​ដែល ឆាវ ឆាវ នៅ​មាន​ដង្ហើម។ ឆាវ ឆាវ បាន​ប្តូរ​ស្ថានការណ៍​ពី​ចាញ់​មក​ឈ្នះ ដោយ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ទ័ព ៧ សែន​នាក់​របស់ យៀង សាវ នៅ​សល់​មិន​ដល់ ១០០ នាក់ ហើយ​ស្តេច​ត្រាញ់ យៀង សាវ ឈឺ​ចាប់​រហូត​ក្អួត​ឈាម​ស្លាប់ នៅ​ក្នុង​សមរភូមិ​នេះ ដោយ​សារ​ទ័ព​ជំនួយ​របស់ ឆាវ ឆាវ។

សម្រាប់ លោក ហ៊ុន សែន តើ​នរណា​ជា​ទ័ព​ជំនួយ​? តើ​គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត ជា​ទ័ព​ជំនួយ​ឬ​? តាម​ការ​សង្កេត និង​វាយ​តម្លៃ​ទៅ​លើ​សកម្មភាព និង​ការ​សម្រេច​ចិត្ត​នានា​របស់ គ.ជ.ប គឺ​ត្រូវ​បាន​សហគមន៍​អន្តរជាតិ អ្នក​វិភាគ​សង្គម​នានា បាន​ហៅ គ.ជ.ប ថា​ជា​គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ Yes, No, OK ឬ​គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​លួច​បន្លំ​សន្លឹក​ឆ្នោត​ជាដើម​។ មួយ​ថ្ងៃ​ក្រោយ​បន្ទាប់​ពី​ចេញ​មុខ​សាធារណៈ ព្រម​ទាំង​យល់​ព្រម​ឲ្យ​បង្កើត​គណៈកម្មការ​ចម្រុះ ប៉ុន្តែ​គណៈកម្មការ​ចម្រុះ​មិន​ទាន់​ចេញ​ជា​រូប​រាង​ផង លោក ហ៊ុន សែន បាន​ប្រើ​ល្បិច​ទី២ គឺ​ការ​គំរាម ដែល​ជា​សារ​នយោបាយ​មួយ​ផ្តាំ​ផ្ញើ​តាម​រយៈ​លោក វ៉ូលហ្គាំង ម៉ូស័រ (Wolfgang Moser)ឯក​អគ្គ​រដ្ឋទូត​អាល្លឺម៉ង់ ដែល​ទើប​នឹង​ចប់​អាណត្តិ​ថា​នឹង​ប្រគល់​អាសនៈ​សភា​របស់​គណបក្ស សង្គ្រោះ​ជាតិ ឲ្យ​គណបក្ស​តូចៗ ប្រសិន​បើ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​នេះ បដិសេធ​មិន​ទទួល​យក​អាសនៈ​របស់​ខ្លួន​នៅ​រដ្ឋសភា​ទេ នោះ។

ល្បិច​ទាំង​ពីរ​ខាង​លើ មិន​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​ក្នុង​ការ​ទប់​ទល់​នឹង ត្រី​បក​ទឹម​ទាំង ៣ របស់​លោក សម រង្ស៊ី នោះ​ឡើយ ព្រោះ​លោក សម រង្ស៊ី ឬ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ នៅ​មាន​ត្រី​មួយ​ទៀត ដែល​បាន​ត្រៀម​ខ្លួន នឹង​បក​នៅ​ពេល​កាលៈទេសៈ​ហុច​ឲ្យ​។ ក្នុង​ការ​ប្រកួត​អុក ទោះ​បី​ជា​នៅ​សល់​កូន​អុក​សំខាន់ៗ​ដូចជា​ទូក ១ ឬ ២ គោល ១ ឬ ២ សេះ ១ ឬ ២ ក៏​ដោយ កាល​ណា​យើង​មាន​ត្រី ១​មិន​ទាន់​បក គឺ​យើង​មាន​ឱកាស​ក្នុង​ការ​ព័ទ្ធ​ចាប់​ស្តេច (អង្គ) របស់​គូ​ប្រកួត​ម្ខាង​ទៀត ដោយ​ប្រើ​ពេល​វេលា​យូរ​រហូត​ដល់ ៦៤ ជំហាន (ក្រឡា) ប៉ុន្តែ​បើ​ឱកាស​ហុច​ឲ្យ គេ​នឹង​បក​ត្រី​នោះ​ភ្លាម ទោះ​វា​ជា​ត្រី​ចង ឬ​ត្រី​ទឹម​ក៏​ដោយ​ឬ​ត្រូវ​ចំណាយ​ពេល​ខ្លី សម្រាប់​ដេញ​ចាប់​ស្តេច (អង្គ) ដូច​ជា ១៦ ជំហាន​បើ​នៅ​ទូក ១ ៤៤ ជំហាន​បើ​នៅ​គោល ១ ឬ ៦៤ ជំហាន​បើ​នៅ​សេះ ១ រួម​ជាមួយ​ត្រី​បក​ចុង​ក្រោយ​។

ត្រី​ទី៤​ដែល​លោក សម រង្ស៊ី នឹង​បក​ខាង​មុខ បើ​ទោះ​បី​ជា​ត្រី​ចង​ឬ​ត្រី​ទឹម​ក៏​ដោយ​ហើយ​វា​មាន​ឥទិ្ធពល​ខ្លាំង​ណាស់ និង​ធ្វើ​ឲ្យ​លោក ហ៊ុន សែន មិន​ហ៊ាន​លេង ចូល​ជា​ដាច់​ខាត ព្រម​ទាំង​មិន​ចង់​ឲ្យ​លោក សម រង្ស៊ី បក​ផង​ដែរ។ ត្រី​បក​ទី៤ ដែល​លោក សម រង្ស៊ី នឹង​ប្រើ​នោះ​គឺ​កម្លាំង​គាំទ្រ​មហាជន ពិសេស​យុវជន ដែល​កំពុង​ស្រេក​ឃ្លាន​ចង់​ឲ្យ​មាន​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ និង​រង់ចាំ​តែ​ភ្លើង​ខៀវ​ពី​មេ​បក្ស​ប្រឆាំង​តែ​ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​បើ​កើត​មាន វា​នឹង​ពុះ​កញ្ជ្រោល។

លោក ហ៊ុន សែន មិន​ដែល​ប្រាថ្នា​ចង់​លេង​ជាមួយ​នោះ​ទេ ព្រោះ​គាត់​ធ្លាប់​ភ្លក្ស​ម្តង​រួច​ទៅ​ហើយ​ក្នុង​ខែ កញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៩៨។ សម្រាប់​ឆ្នាំ ២០១៣ ភាព​ពុះ​កញ្ជ្រោល​នឹង​ខ្លាំង​ក្លា​ជាង​ឆ្នាំ ១៩៩៨ រាប់​សិប​ដង​ទៅ​ទៀត និង​ពិបាក​រក​វិធានការ​ណា​មួយ​ដើម្បី​ទប់​ស្កាត់​បាន​ឡើយ។ សម្រាប់​លោក សម រង្ស៊ី និង​លោក កឹម សុខា ឬ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ អាច​នឹង​លេង​ដើម្បី​ជា​ថ្នូរ​នឹង​សេរីភាព និង​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ជូន​ជាតិ​និង​ប្រជា​ពលរដ្ឋ ប៉ុន្តែ​សម្រាប់​លោក ហ៊ុន សែន ច្បាស់​ជា​មិន​ហ៊ាន​លេង​ទេ បើ​ទោះ​បី​ជា​ធ្លាប់​គំរាម​ថា នឹង​បិទ​ទ្វារ​វាយ​ឆ្កែ​នា​ពេល​កន្លង​មក​ក៏​ដោយ​ព្រោះ​សន្ទុះ​គាំទ្រ​ពី​ សំណាក់​យុវជន ចំពោះ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​មាន​សភាព​ខ្លាំង​ក្លា។

ទោះ​ជា​យ៉ាង​នេះ​ក៏​ដោយ វា​មិន​ទាន់​បិទ​បញ្ចប់​គ្រប់​សាច់​រឿង​នៅ​ឡើយ​ទេ ដូច​នេះ​យើង​ត្រូវ​រង់ចំា​មើល​ជា​បន្ត​ទៀត​ថា តើ​លោក ហ៊ុន សែន មាន​ល្បិច​អ្វី​ថ្មី​ទៀត ហើយ​លោក សម រង្ស៊ី និង​លោក កឹម សុខា នឹង​ប្រើ​ប្រាស់​ត្រី​បក​ទី៤ របស់​គាត់​ដែរ​ឬ​ទេ?

ទស្សនៈ​ខាង​លើ​នេះ ជា​ការ​យល់​ឃើញ​របស់​បុគ្គល​ខ្ញុំ​ផ្ទាល់ ដែល​ជា​សាស្រ្តាចារ្យ និង​ជា​បញ្ញវន្ត ដែល​បាន​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​ទៅ​លើ​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​នយោបាយ​នៅ​កម្ពុជា​តែ​ ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​សូម​ប្រើ​ប្រាស់​ពេល​ទំនេរ​ពី​ការងារ​ដើម្បី​សរសេរ​អត្ថបទ​នេះ ក្នុង​ការ​ចែក​រំលែក​នូវ​ពុទ្ធិ​បន្តិច​បន្តួច ជុំវិញ​ស្ថានភាព​នយោបាយ​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន។ នេះ​ក៏​ជា​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​សិទ្ធិ​របស់​ខ្ញុំ​ផ្ទាល់ ក្នុង​នាម​ជា​ពលរដ្ឋ​ខែ្មរ​មួយ​រូប ដែល​ត្រូវ​បាន​ធានា​ដោយ​មាត្រា ៣៥ និង​មាត្រា ៤១ នៃ​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​ព្រះ​រាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​។ ទស្សនៈ​នេះ ក៏​មិន​បាន​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​ពី​និន្នាការ​នយោបាយ​ ទៅ​រក​គណបក្ស​នយោបាយ​ណា​មួយ​ ឡើយ​។

ដូច​នេះ​ខ្ញុំ​សូម​ទទួល​យក​ដោយ​រីករាយ​នូវ​ការ​ទិតៀន​ដើម្បី​ស្ថាបនា​ពី​ សំណាក់​អស់​លោក លោក​ស្រី ​ជា​ប្រិយមិត្ត​អ្នក​អាន​ទាំង​អស់ ​តាម​រយៈ​អ៊ីមែល hingsoksan@yahoo.com ដោយ ហ៊ីង សុខសាន

តើនឹងមានអ្វីកើតឡើងក្នុងពេលឆាប់ៗខាងមុខ?

ការបោះឆ្នោតនៅថ្ងៃទី 28 ខែ កក្កដា បានចប់រួចរាល់នៅវេលាម៉ោង៣​រសៀល ដោយ​មាន​ភាព​ល្អប្រសើរ​ស្ទើគ្រប់កន្លែង លើកលែង​តែ ទីតាំងមួយចំនួន​ដែលមាន លក្ខណៈ​ហិង្សារ​ ​ដោយសារអ្នកបោះឆ្នោតមួយចំនួនបានបាត់ឈ្មោះពីបញ្ជី ឬ ត្រូវ​បាន​គេបោះ ជំនួស និង កន្លែងខ្លះទៀត អ្នកដែលមកបោះឆ្នោត​ មិនចេះនិយាយភាសាខ្មែរ បន្ទាប់​មកឈានដល់ការដុតបំផ្លាញ​ឡានរបស់ កងរាជអាវុធហត្ថ​អស់ ពីរគ្រឿង​ថែម​ទៀត​ផង។ នៅល្ងាចថ្ងៃដដែល តាមផ្លូវនិងទីតាំងសំខាន់ៗមួយចំនួន មានការបិទ ដោយ​កង​​កម្លាំងប្រដាប់អាវុធ ផ្គួបផ្សំនិងពាក្យពីមាត់មួយទៅមាត់មួយ ធ្វើឲ្យ​មានការជ្រួល​ច្របល់ ប្រជាជនមួយចំនួន​នាំគ្នាទៅដកប្រាក់ពីម៉ាស៊ីន ATM និងទិញទំនិញ សំរាប់​បរិភោគទុកទៀតផង។

ចាប់តាំងពីពេលនោះរហូតមកទល់នឹងថ្ងៃនេះ (31 កក្កដា) ពាក្យបំផុសបំផុលនៅ​តែ​មាន​ ដោយភ័យខ្លាចការបង្ហូរឈាម ដែលបណ្តាលមកពីការមិនទទួលស្គាល់​​លទ្ធផល និងដោយសារ​ ក្រុមនៃអ្នកគាំទ្រម្ខាងៗ​មិនសុខចិត្តរៀងៗខ្លួន។ ដូច្នេះតើនឹងមានអ្វី​កើត​​ឡើង​បន្ទាប់?

តាមការយល់ឃើញរបស់ខ្ញុំ ប្រទេសយើង​នឹងគ្មានរឿងអាក្រក់កើតឡើងមុន​ការ​រៀប​ចំ​​រាជរដ្ឋាភិបាលអណ្ណតិទី​៥​នេះឡើយ ហើយក៏គ្មានបញ្ហាធំដុំកើតឡើងនៅក្នុង អណ្ណត្តិ​នេះដែរ តែបែរជាមានភាព​ប្រសើរ​ឡើង​ច្រើន ទាំងអស់នេះគឺដោយសារ៖

  1. បារមី និង បណ្តាំរបស់ព្រះមហាវីរៈក្សត្យ នរោត្តមសីហនុ
  2. ព្រះបញ្ញាញ្ញាណ និង ម្លប់ របស់ ព្រះមហាក្សត្យ នរោត្តមសីហមុនី
  3. ភាពចាស់ទុំខាងនយោបាយ និង ផ្សះផ្សារជាតិ របស់សម្តេច ជា ស៊ីម និង សម្តេច ហ៊ុន សែន
  4. ភាពឈ្លាសវៃ របស់ ឯកឧត្តម សម រង្ស៊ី
  5. ស្មារតី និង ឆន្ទះ របស់ប្រជាពលរដ្ឋ

ជាមួយគ្នានេះផងដែរ, ខ្ញុំសូមធ្វើការព្យាករណ៍ដូចខាងក្រោម៖

  • អង្គនិតិបញ្ញាតិ នឹងដឹកនាំដោយ គណបក្ស​ សង្គ្រោះជាតិ (ប្រធាន និង អនុប្រធានទី១​ នៃរដ្ឋសភា) និងអាចមានរួមផ្សំជាមួយ គណបក្ស​ ប្រជាជនផងដែរ
  • អង្គនិតិប្រតិបត្ត នឹងដឹកនាំដោយ គណបក្ស​ ប្រជាជន​តែឯកឯង (គ្មានការចូលរួមពីគណបក្ស​ សង្គ្រោះជាតិ ឡើយ)

គួរពុំគួរ នេះគ្រាន់ជាជ្រុងមួយនៃទស្សនៈប៉ុណ្ណោះ៕

ឡើង​ត្រី​ទឹម ៣

អត្ថបទ៖ ភ្នំពេញប៉ុស្តិ័ (Tuesday, 16 July 2013 ដោយ៖ ប៉ែន សុជីវន្ត)

130716_02

ក្បួន​​ឃោស​នា​​បោះ​ឆ្នោត​ គណ​បក្ស​ប្រជា​ជន ​​និង​គណ​បក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ នៅ​រាជ​ធានី​ ភ្នំ​ពេញ។ រូបថត ហេង ជីវ័ន

សុទ្ធ​តែ​ជា​ព្រហ្មលិខិត​។ ព្រហ្មលិខិតបាន​ចារ​មក​អ៊ីចឹង​។ គឺ​ឲ្យ​មាន ​អ្នក​ខ្លាំង អ្នក​ខ្សោយ មាន​អ្នក ឆ្លាត អ្នក​ល្ងង់ មាន​អ្នក​ក្រ​អ្នក​មាន មាន​កើត​មាន​ស្លាប់ មាន​ចាប់​ផ្តើម មាន​ទី​បញ្ចប់​។ គ្មាន​អ្វី​ស្ថិតស្ថេរ​នោះ​ទេ។ មើល​ទៅ អ្នក​ដែល​ធ្វើ​មុខ​ខ្លាច​ក្រោយ ធ្វើ​ថ្ងៃ​នេះ ខ្លាច​គេ​គាស់​ផ្នូរ​ដូន​តា​ថ្ងៃ​ស្អែក គឺ​មាន​តែ ស៊ឺម៉ាអ៊ី ក្នុង​រឿង សាម​កុក ម្នាក់​គត់​។ ចំណែក​ឯ​ស្រុក​ខ្មែរ ឲ្យ​តែ​ឈ្នះ​ថ្ងៃ​នេះ មិន​ខ្វល់​ពី​ថ្ងៃ​ស្អែក​ទេ​ចង់​នរណា​ជេរ​បើក​កកាយ​ស្អី​នៅ​ថ្ងៃ​ក្រោយ មិន​ខ្វល់ ធ្វើ​ដូច​ខ្លួន​ឯង​ជា​ម្ចាស់​ព្រហ្មលិខិត​អ៊ីចឹង​។ ស៊ឺម៉ាអ៊ី សូម​ខ្មាស​អ្នក​ដឹក​នាំ​ស្រុក​ខ្មែរ។ ស៊ឺម៉ាអ៊ី និយាយ​ថា «អ្នក​ឆ្លាត សម្ងំ​ធ្វើ​ការងារ​ពិត ក្តោប​ក្តាប់​ឱកាស ចំណែក​ឯ​អ្នក​ល្ងង់ លង់​នឹង​អំណាច បុណ្យស័ក្តិ ដែល​មិន​ស្ថិត​ស្ថេរ​។ សម្ងំ​សំលៀង​កាំបិត ៣០​ឆ្នាំ​ចាំ​ឱកាស​កាប់​តែ​មួយ​ដង។ ចិញ្ចឹម​ទ័ព ១០ ឆ្នាំ រង់ចាំ​ឱកាស សម្រាប់​សង្រ្គាម​តែ​មួយ​ថ្ងៃ​»។

តាំង​ពី​ឆ្នាំ​១៩៩៥​មក​បក្ស​ប្រឆាំង​សុខ​ចិត្តរាយ​ក្រឡា​ចាញ់​ផ្ទួនៗ រង់ចាំ​រដូវ​ខ្យល់​រំហើយ​បាច​អង្កាម​បញ្ច្រាស​ទៅ​គណបក្ស​ប្រជាជន ទុក​ឲ្យ​គណបក្ស​ហ៊្វុន​ស៊ិន​ប៉ិច​ខ្សោះ​ឈាម ន្អាល​នឹង​ត្រង​យក​កងទ័ព អាវុធ និង​ស្បៀង យក​ពេល​យក​ចិត្ត​រាស្រ្ត បែរ​ជា​គណបក្ស​ប្រជាជន​មើល​មិន​ឃើញ ឬ ក៏​មើល​ឃើញ​ហើយ តែ​មើល​ស្រាល​ធ្វើ​មិន​ដឹង បណ្តោយ​ឲ្យ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​អាច​រួប​រួម​គ្នា​បាន កងទ័ព​កាន់​តែ​ច្រើន ពីមួយ​ថ្ងៃ​ទៅ​មួយ​ថ្ងៃ។ សម្លាប់​មួយ​កើន ១០ គំរាម​មិន​ខ្លាច បន្លាច​មិន​ញិន ទិញ​មិន​លក់ ក្លាហាន​មោះមុត។ ក្បួន​ទ័ព​ទៅ​ដល់​ទីណា ស្បៀង​ធ្លាក់​ពី​លើ​មេឃ​នៅ​ទីនោះ​។ បើ​នេះ​មិន​មែន​ជា​កងទ័ព​ទេវតា តើ​ជា​ស្អី​ទៅ​?

បើ​គណបក្ស​ហ៊្វុន​ស៊ិន​ប៉ិច​នៅ​តែ​ខ្លាំង​ប្រហាក់​ប្រហែល​ជាមួយ​គណបក្ស សម រង្ស៊ី ម៉្លេះ​គណបក្ស​ប្រជាជន មាន​ជ័យជម្នះ​រហូត ដោយ​ធ្វើ​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​សម្ព័ន្ធភាព​រដ្ឋាភិបាល ម្តង​គណបក្ស ហ៊្វុន​ស៊ិន​ប៉ិច ម្តង​គណបក្ស​សម រង្ស៊ី ពេល​នោះ ធ្វើ​ឲ្យ​ម្ចាស់​ឆ្នោត​ច្របូក​ច្របល់ មិន​អាច​បែង​ចែក​ល្អ និង​អាក្រក់ រវាង​គណបក្ស​ទាំង​បី​បាន​ឡើយ​។ ធ្វើ​បែប​នេះ គណបក្ស​ប្រជាជន​នៅ​បន្ត​ដឹក​នាំ​រដ្ឋាភិបាល​រហូត។

ឱកាស ល្អ​យ៉ាង​នេះ បែរ​ជា​គណបក្ស​ប្រជាជន មិន​អាច​ក្តោប​ក្តាប់​បាន​។ ឈ្នះ​តែ​សមរភូមិ មិន​ឈ្នះ​ចិត្ត​រាស្រ្ត គ្រប់​គ្រង​រដ្ឋការ តែ​បង្ក​គំនុំ​ក្នុង​ចិត្ត​មន្ត្រី​។ បំផ្លាញ​ចិត្ត​ស្មោះ បង្កើន​ចិត្ត​ស្អប់ មាន​ឈ្មោះ​ជា​អ្នក​បម្រើ​រាស្រ្ត​តែ​លួច​ប្លន់​រាស្រ្ត​។ ជា​មេ​គ្រួសារ គ្មាន​សមត្ថភាព ចិញ្ចឹម​រាស្រ្ត បែរ​ជា​លក់​កេរ្តិ៍អាករ​ដូន​តា។ មាន​ចិត្ត​ចង់​កាន់​កិច្ចការ​ធំ​បាន​យូរ តែ​មាន​ចិត្ត​មិន​ដាច់​ស្រេច មិន​ហ៊ាន​អារ​កាត់ បែង​ចែក​ឲ្យ​ច្បាស់​លាស់​ពី​មនោសញ្ចេតនា និង​ភារកិច្ច​។ ហ៊ាន​ស៊ី តែ​មិន​ហ៊ាន​សង ទទួល​តែ​ពាក្យ​សរសើរ មិន​ទទួល​ពាក្យ​រិះគន់។ សុខ​ចិត្ត​ក្បត់​គេ មិន​ឲ្យ​គេ​ក្បត់​ខ្លួន​ឯង។ នេះ​ហៅ​ថា បាច​អង្កាម​បញ្ច្រាស​ខ្យល់ ពេល​វេលា​មួយ​ក៏​គង់​តែ​នឹង​មក​ដល់​ទេ។

មើល​ចុះ​! កូន​ពេញ​ក្តារ​អុក បែរ​ជា​ដើរ​តាម​តែ​អារម្មណ៍ គ្មាន​យុទ្ធសាស្រ្ត​។ ចាប់​កូន​លើក​ដាក់ៗ ដូចជា ការ​បិទ​បើក ការ​ផ្សាយ​បន្ត​របស់​វិទ្យុ​ខេមរភាសា និង​ការ​ដេញ​សមាជិក​តំណាង​រាស្រ្ត បក្ស​ប្រឆាំង។ នរណា​ក៏​សើច ហៀរ​ទឹក​ភ្នែក​ទឹក​សម្បោរ ហួស​ចិត្ត​ដែរ ហើយ​អ្វី​ដែល​គួរ​ឲ្យ​ហួស​ចិត្ត​នោះ​គឺ គ្រាន់​តែ​គេ​(បក្ស​ប្រឆាំង​)ឡើង​កូន​ត្រី​ឲ្យ​ស៊ី​ភ្លាម គឺ​ស៊ី​ភ្លែត គ្មាន​គិត​ខាត គិត​ចំណេញ​អី​ទេ​។ បើ​នេះ មិន​ហៅ​ថា​ល្ងង់ ហៅ​ថា​ស្អី​ទៅ​វិញ​ទៅ? ក្រឡា​ឈ្នះ​លើ​គោក បែរ​ជា​ដើរ​ឲ្យ​ខូច​ក្រឡា​អស់​។ ពេល​នេះ លទ្ធផល​នៃ​ការ​បោះឆ្នោត ពិត​ជា​ពិបាក​ប៉ាន់​ស្មាន​ណាស់។

គេ​ថា ពេល​ឡើង​ត្រី គឺ​ត្រូវ​តែ​មាន​ពីរ​យ៉ាង​តិច​ពីរ​ជាប់​គ្នា បើ​ល្អ​៣ ឬ​ហៅ​ថា ត្រី​ទឹម​បី ហើយ​កូន​ណា​នៅ​មុខ​ត្រី​ទឹម គឺ​ពិត​ជា​គ្រោះថ្នាក់​ណាស់ ព្រោះ​ត្រី​បក​ទឹម​៣ អាច​ការពារ​ខ្លួន​ឯង​បាន​៥​ក្រឡា​បួន​ជ្រុង ហើយ​អាច​ការពារ​គ្នា​បាន​យ៉ាង​ល្អ​ដែល​សូម្បី​តែ​សេះ គោល ទូក​ក៏​ពិបាក​ចូល​ដែរ។

គណបក្ស​ប្រជាជន​បាន​មើល​ស្រាល​គូ​ប្រកួត គិត​ថា ខ្លួន​ឯង​មាន​ទ័ព​ច្រើន​តែ​សុទ្ធ​ជា​ទ័ព​ក្អេង​ក្អាង ឈ្នះ​តែ​លើ​សមរភូមិ​ដែល​គេ​ធ្វើ​ចាញ់ សប្បាយ​ភ្លេច​ខ្លួន អង្គុយ​បើក​ភ្នែក​មើល បក្ស​ប្រឆាំង ខ្លាំង​ពី​មួយ​ថ្ងៃ​ទៅ​មួយ​ថ្ងៃ ទ័ព​កាន់​តែ​កើន ទឹក​ចិត្ត​ទ័ព​កាន់​តែ​ពុះ​កញ្ជ្រោល​។ ក្បួន​ទ័ព​ទៅ​ដល់​ទី​ណា រាស្រ្ត​គាំទ្រ​ទីនោះ​ដែល​នេះ​ហៅ​ថា ត្រី​ទឹម​ពីរ​។ ត្រី​ទី​មួយ​គឺ​កង​ទ័ព​(សកម្មជន) ត្រី​ទី​២ គឺ​ប្រជារាស្រ្ត​។ ខាង​គណបក្ស​ប្រជាជន ក៏​ខំ​ឡើង​ត្រី​ទឹម​ដែរ តែ​សុទ្ធ​តែ​ត្រូវ​ចំណាយ​លុយ​កាក់ សារុង ប៊ីចេង អស់​ជាច្រើន ដែល​គេ​ហៅ​ថា ជា​ទ័ព​ស៊ី​ឈ្នួល​។ ទ័ព​ស៊ី​ឈ្នួល ស៊ី​មិន​ឆ្អែត ចិត្ត​មិន​នឹង មាន​តែ​ចំនួន​ឥត​ប្រយោជន៍ ឲ្យ​តែ​សត្រូវ​មក​ដល់ ច្បាស់​ជា​ចុះ​ចូល​ជាមួយ​សត្រូវ បែរ​អាវុធ​ដាក់​ម្ចាស់​វិញ​មិន​ខាន។

គេ ថា មរកត គង់​មាន​រកាំ ថ្វី​ដ្បិត​តែ​បក្ស​ប្រឆាំង​មាន​កម្លាំង​ទ័ព​ស្រួច​ខ្លាំង តែ​សុទ្ធ​តែ​ក្មេងៗ មាន​ចិត្ត​ឆេវឆាវ ឲ្យ​តែ​ជួប​សត្រូវ ដឹង​តែ​ពី​សម្លាប់​បើ​សម្លាប់​មិន​បាន ក៏​ជេរ​បញ្ចោរ​ដែរ។ បើ​ធ្វើ​អ៊ីចឹង តើ​វា​មាន​អី​ខុស​ពី​កង​ទ័ព​ស៊ី​ឈ្នួល​ទៅ?

មេ​ទ័ព​គ្រប់​តំបន់​ទាំង​អស់​ ត្រូវ​តែ​សម្រួល​ក្បួន​ទ័ព​ឡើង​វិញ​។ បើ​តាំង​នាម​ជា​កងទ័ព​ប្រកាន់​សច្ចធម៌​លើក​ស្ទួយ​រាជបល័ង្ក សង្គ្រោះ​នគរ គួរ​តែ​មាន​ពាក្យ​សម្ដី​ថ្លៃ​ថ្នូរ អាកប្ប​កិរិយា​ទន់​ភ្លន់ តែ​បើ​ហា​មាត់​ឡើង​ជេរ ហា​មាត់​ឡើង យួន ហា មាត់​ឡើង អាក្បត់​ជាតិ តើ​មាន​កងទ័ព​ណា ដែល​ហ៊ាន​ចុះ​ចូល​ជាមួយ​ទៅ​? អ្នក​ទាំង​នោះ បើ​មិន​មែន​ជា​ជន​បង្កប់ ក៏​ជា​ចោរ​ក្បត់​ដែរ គួរ​តែ​កាត់​ក្បាល​ភ្លាម​។

បើ​ចង់​ជួយ​ម្ចាស់ គួរ​តែ​ទាក់​ទាញ ទ័ព​សត្រូវ​ឲ្យ​ក្លាយ​ជា​មិត្ត ហើយ​មិត្ត​ក្លាយ​ជា​ទ័ព​ស្មោះ​ស្ម័គ្រ ដោយ​ប្រើ​អាកប្បកិរិយា​ទន់​ភ្លន់ យក​ទន់​បង្រ្កាប​រឹង យក​ទឹក​បង្រ្កាប​ភ្លើង សម្ដី​ត្រជាក់ តែ​ស៊ី​ជម្រៅ ប្រកប​ដោយ​ហេតុ​ផល ហ៊ាន​ស៊ី​ហ៊ាន​សង ហ៊ាន​ទទួល​ត្រូវ ហ៊ាន​ទទួល​ពាក្យ​សរសើរ ហ៊ាន​ទទួល​ពាក្យ​បន្ទោស រៀន​ប្រើ​ពាក្យ “បាទ​! ចាស​!” បង្កើត​វប្បធម៌“មិន​យក ខ្មែរ​ណា​ជា​សត្រូវ” ទៅ​តាម​គោលការណ៍​ម្ចាស់​របស់​ខ្លួន​។ ម្យ៉ាង​ទៀត ពេល​ឡើង​តែ​ត្រី​ទៅ​មុខ​ទុក​ប្រហោង​ក្នុង​អារាត់​អារាយ ពេញ​ក្តារ​អុក ដូច្នេះ​កំពុង​ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នក​ទស្សនា​មាន​ការ​ប្រហោង​ពោះ​ខ្លាំង​ណាស់។ បើ​ដើរ​របៀប​នេះ ទ័ព​ស៊ី​ឈ្នួល​ច្បាស់​ជា​ស្ទាក់​វាយ​តាម​ផ្លូវ ម្តង​មួយ​កង់ៗ ស្លាប់​អស់​មិន​ខាន​ឡើយ។

សង្រ្គាម​ថ្ងៃ​ខាង​មុខ (ថ្ងៃ​បោះឆ្នោត) ជា​ការ​សាក​កម្លាំង​ពាក់​កណ្តាល​ផ្តាច់​ព្រ័ត្រ ដែល​សម្រេច​ជោគ​វាសនា​រាស្រ្ត​ទាំង​នគរ ល្អ​អាក្រក់ ស​ខ្មៅ នឹង​ត្រូវ​បែង​ចែក​។ ដូច្នេះ បើ​មិន​អាច​ឡើង​ត្រី ១ ទៀត ធ្វើ​ជា​ត្រី​ទឹម ៣ គឺ​លទ្ធផល​ពិត​ជា​ពិបាក​ប៉ាន់​ស្មាន​ណាស់​។ ដូច្នេះ តើ​បក្ស​ប្រឆាំង​អាច​ឡើង​កូន​ត្រី​១​ទៀត​បាន​ឬ​ទេ?

និយាយ​ឲ្យ​ត្រង់​ទៅ កូន​ត្រី​ទី៣ នោះ គឺជា​អ្នក​ទស្សនា ដែល​សុទ្ធ​តែ​អ្នក​ជិះ​លើ​ទូក​ក្តារ ជាមួយ​អ្នក​លេង ដែល​អ្នក​ខ្លះ​ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ​បណ្ឌិត អ្នក​មាន​ទ្រព្យ​ធន អ្នក​មាន​កម្លាំង អ្នក​ក្បួន​យុទ្ធសាស្រ្ត ដែល​តែង​តែ​យក​រួច​ខ្លួន ចេញ​តែ​សម្ដី មិន​ចេញ​មុខ ចេញ​មុខ តែ​មិន​ចេញ​សកម្មភាព នេះ​ហើយ​។ បើ​អ្នក​ទាំង​អស់​គ្នា មិន​ជួយ​ស្រែក មិន​ជួយ​ហ៊ោ គឺ​ច្បាស់​ជា​អស់​លីអូ ម្នាក់ៗ​ជា​មិន​ខាន​ទេ។

ខុងមិញ ដែល​ដើរ​តួ​នៅ​ក្នុង​ខែ្ស​ភាពយន្ដ​រឿង​សាមកុក​បាន​និយាយ​ថា«បើ​ចេះ​តែ​សម្ងំ ​សុខ បាន​សុខ​នោះ គ្រប់​គ្នា​មិន​បាច់​ប្រឹង​ទេ ហើយ​ក៏​មិន​ចាំ​បាច់​មាន​អ្នក​ក្លាហាន​ចេញ​មុខ​បញ្ចេញ​សមត្ថភាព​អីដែរ​។ បើ​គ្រាន់​តែ​សន្សំ​សុខ សម្រាប់​តែ​១០​ឆ្នាំ​ឬ ២០ ឆ្នាំ​នោះ គឺ​មិន​អី​ទេ តែ​បើ គិត​ដល់ ទៅ ៥០ ឆ្នាំ ១០០ ឆ្នាំ ដល់​កូន​ចៅ​ជំនាន់​ក្រោយ រាប់​តំណ គឺ​មិន​អាច​សម្ងំ​សុខ​ពេល​ឥឡូវ​បាន​ទេ គ្រប់​គ្នា​ត្រូវ​តែ​ប្រឹង​ប្រែង ក្តាប់​ឱកាស​ពី​ឥឡូវ​ទៅ»។

មេ​ដឹក​នាំ សមាជិក សកម្មជន​នយោបាយ បាន​រៀប​ក្បួន​ទ័ព​ចេញ​ជា​ហូរហែ តែ​នៅ​មាន​អ្នក​ខ្លះ អង្គុយ​ផឹក កាហ្វេ តែង​កំណាព្យ ស្តាប់​ភ្លេង សើច​ចំអក​ឲ្យ​អ្នក​ទាំង​អស់​នោះ​ទៅ​វិញ​។ បើ​ធ្វើ​បែប​នេះ តើ​មាន​អ្វី​ខុស​ពី​បញ្ញើ​ក្អែក​ទៅ?

តើ​ទឹក​ដី​ខ្មែរ​កម្ពុជា​ក្រោម​បាត់​ដោយ​របៀប​ណា​? ឮ​ចាស់ៗ​និយាយ​តៗ​គ្នា​ថា បារាំង​ចង់​ធ្វើ​ជំរឿន ថា​តើ​ជនជាតិ​ណា​រស់​នៅ​ច្រើន​ជាង​គេ តែ​ខ្មែរ​យើង​ចិត្ត​សឿង​ស្អប់​បារាំង​មិន​ទៅ​ចុះ​ឈ្មោះ​ធ្វើ​ជំរឿន​ទេ។ ពេល​ធ្វើ​ជំរឿន​ចប់​សព្វ​គ្រប់ បារាំង​ឃើញ​ជនជាតិ​វៀតណាម មាន​ចំនួន​ច្រើន​ជាង ជនជាតិ​ខ្មែរ ក៏​ប្រគល់​ទឹក​ដី​កម្ពុជា​ក្រោម​ឲ្យ​ទៅ​យួន​ទៅ។ ទោះ​បី​រឿង​នេះ​ពិត ឬ​មិន​ពិត ក៏​សមហេតុ​សម​ផល​ដែរ​។ រឿង​នេះ មិន​ខុស​គ្នា​ទេ បើ​អស់​លោក បញ្ញវន្ត និង​អ្នក​មាន​ទ្រព្យ​ធន សម្ងំ​យក​តែ​សុខ គឺ​មេរៀន​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ខ្មែរ​កម្ពុជា​ក្រោម និង​កើត​ឡើង​ម្តង​ទៀត នៅ​កម្ពុជា​កណ្តាល​នេះ។

ជំនាន់ ខ្មែរ​ក្រហម តើ​ប្រជាជន​ស្លាប់​ដោយ​របៀប​ណា? គឺ​ដោយ​សារ​ម្នាក់ៗ សម្ងំ​យក​សុខ​រៀងៗ​ខ្លួន គ្មាន​គំនិត​រួប​រួម​គ្នា​។ សូម្បី​តែ​ក្មេង​ម្នាក់ ឈរ​កាន់​កាំភ្លើង​លើ​ភ្លឺ​ស្រែ ហើយ​មនុស្ស​ចាស់ កាន់​ចប​កាប់ រាប់​រយ​នៅ​លើ​ខ្នង​ប្រឡាយ មិន​ហ៊ាន​ទាំង​ក្អក​ផង។ គេ​ចាំ​មើល​យើង យើង​ចាំ​មើល​គេ រហូត​ដាច់​បាយ ត្រូវ​ត្បូង​ចប ស្លាប់​ទាំង​អស់​គ្នា។

ដូច្នេះ​បើ​មាន​អ្នក​ស្ម័គ្រ​ស្លាប់​នៅ​សមរភូមិ​មុខ​ទៅ​ហើយ តើ​មាន​អ្វី​ ធ្វើ​ឲ្យ​យើង​រា​រែក​ទៀត? ក្បួន​ទ័ព​បាន​ចេញ​ដំណើរ​ហើយ​។ អ្នក​មាន​ស្បៀង ជួយ​ស្បៀង អ្នក​មាន​ល្បិច ផ្តល់​ល្បិច អ្នក​មាន​ព័ត៌មាន ផ្តល់​ព័ត៌មាន អ្នក​មាន​អាវុធ ផ្តល់​អាវុធ អ្នក​អត់​មាន ជួយ​ហ៊ោ ទូង​ស្គរ ឈរ​អម​ដង​ផ្លូវ ផ្តល់​កម្លាំង​ចិត្ត​ដល់​ទ័ព និង​អ្នក​នៅ​សមរភូមិ​មុខ។

មើល ចុះ! ខ្យល់​អាគ្នេយ៍​សម្រាប់​បាច​អង្កាម​បញ្ច្រាស​ទៅ​សត្រូវ​ក៏​មក​ដល់​។ កងទ័ព​សត្រូវ​កំពុង​តែ​ជ្រួល​ច្របល់។ បើ​ត្រី​បក​ទាំង​បី​នេះ មិន​អាច​ឡើង​ទន្ទឹម​គ្នា​បាន​ទេ លទ្ធផល​សង្រ្គាម​(បោះឆ្នោត)​ ថ្ងៃ​ខាង​មុខ ដែល​បក្ស​ប្រឆាំង​ខំ​សំលៀង​កាំបិត​សន្សំ​ស្បៀង រើស​ទ័ព រាយ​ក្រឡា​ចាញ់​ផ្ទួនៗ ជាង​១០​ឆ្នាំ​មក​នេះ ពិត​ជា​អាណោច​អាធ័ម​មិន​ខាន​ទេ។ ពេល​នោះ​ទាំង​ទ័ព ទាំង​រាស្រ្ត ទាំង​មន្រ្តី ច្បាស់​ជា​ត្រូវ​កង​ទ័ព​ស៊ី​ឈ្នួល​អារក​បឺត​ឈាម កាត់​ក្បាល វះ​ពោះ ហាល​ងៀត ដូច​ត្រី​មិន​ខាន​ទេ។

ជា​ចុង​បញ្ចប់ ខ្ញុំ​បាទ​សូម​អភ័យទោស​សា​ជា​ថ្មី ចំពោះ​កំហុស​ឆ្គង​ដោយ​អចេតនា​តាម​រយៈ​អត្ថបទ​វិភាគ ដែល​ចេញ​ពី​គំនិត និង ចំណេះ​ដឹង​ស្តួច​ស្តើង៕

ចូល​រួម​ផ្ដល់​យោបល់​តាម​រយៈ​អ៊ីមែល chivann.pen@gmail.com

ប៉ែន សុជីវន្ត ពី​រតនគិរី

ព្រឹត្តិការណ៍មួយនៅ​សហរដ្ឋអាមេរិក ១៤ កក្កដា ១៩៦៩

ដោយ៖​ CEN

១៤ កក្កដា ៖ អាមេរិក​បញ្ឈប់​លែង​ឲ្យ​ចរាចរ​ក្រដាសប្រាក់ ៥០០$ ១.០០០$ ៥.០០០$ ១០.០០០$ និង ១០០.០០០ $ ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៦៩

​រូបិយវត្ថុ​ដែលមាន​ខ្នាត​តម្លៃ​ខ្ពស់ (​ក្រដាសប្រាក់​ធំ​) បាន​ត្រូវគេ​ស្គាល់​ទូទៅ​ចាប់តាំងពី​ការ​ចេញ​ផ្សាយ​ដំបូង​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ អាមេរិក​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៨៦០ ។ ក្រដាសប្រាក់​ដែល​គេ​និយម​កាន់​គឺ​ក្រដាស ៥០០ ដុល្លារ ១.០០០ ដុល្លារ ៥.០០០ ដុល្លារ និង ១០.០០០ ដុល្លារ បានចេញ​ផ្សាយ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៨៦១ ក្នុងនោះ​ក្រដាស ៥.០០០ និង ១០.០០០ ដុល្លារ​អាមេរិក​បាន​ត្រូវដាក់​ឲ្យ​ចរាចរ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៨៧៨ ។ មាន​ម៉ូដ និង​ប្រភេទ​ខុសៗ​គ្នា​ជាច្រើន​នៃ​ក្រដាសប្រាក់​ដែលមាន​ខ្នាត​តម្លៃ​ខ្ពស់ ។
​ក្រដាសប្រាក់​ដែលមាន​ខ្នាត​តម្លៃ​ខ្ពស់ (​រួមទាំង​ក្រដាស​ដែលមាន​ខ្នាត​តម្លៃ ១ដុល្លារ រហូត​ដល់ ១០០ដុល្លារ​) បាន​ត្រូវ​ចេញផ្សាយ (​លើក​ទី​ពីរ​) ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩២៩ ក្នុង​ទំហំ​តូច​ជាង​មុន ដែល ​នៅ​រក្សា​ទម្រង់​រហូតដល់​សព្វថ្ងៃ​នេះ ៖
  • ក្រដាស ៥០០ ដុល្លារ៖ រូបលោក វីលៀម ម៉ាក​គីន​ឡេ (William McKinley) ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​ទី ២៥ (​ឆ្នាំ ១៨៩៧-១៩០១)
  • ក្រដាស ១.០០០ ដុល្លារ៖ រូបលោក ហ្គ្រូ​វើ ក្លេ​វើ​លែ​ន (Grover Cleveland) ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​ទី ២៤ (​ឆ្នាំ ១៨៨៥-៨៩ និង ឆ្នាំ ១៨៩៣-៩៧)
  • ​​ក្រដាស ៥.០០០ ដុល្លារ៖ រូបលោក ជេ​ម​ស៍ ម៉ា​ឌី​សុន (James Madison) ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​ទី ៤ (​ឆ្នាំ ១៨០៩-១៧)
  • ក្រដាស ១០.០០០ ដុល្លារ៖ រូបលោក សាល​ម៉ុ​ន ភី ឆេស (Salmon P. Chase) រដ្ឋមន្ត្រី​យុត្តិធម៌​ទី ៦ (​ឆ្នាំ ១៨៦៤-៧៣)
  • ​ ​ក្រដាស ១០០.០០០ ដុល្លារ៖ រូបលោក វូដ​រ៉ូ​វ វី​ល​សុន (Woodrow Wilson) ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​ទី ២៨ (​ឆ្នាំ ១៩១៣-២១)
​ម៉ូដ​ក្រដាសប្រាក់​ទាំងសងខាង​​ គឺជា​ការងារ​វិចិត្រ​បែប​អរូបី​ដែលមាន​ កំណត់សម្គាល់​ខ្នាត​តម្លៃ​​ដ៏​ស្រស់ស្អាត។ ក្រដាសប្រាក់​ទាំងអស់​ត្រូវ​បាន​បោះពុម្ព​ជា​ពណ៌​បៃតង លើកលែងតែ​ស៊េរី​ក្រដាសប្រាក់​មាស​ឆ្នាំ ១៩៣៤ ដែល​ត្រូវបាន​បោះពុម្ព​ជា​ពណ៌​ទឹកក្រូច​នៅ​ផ្នែក​ម្ខាង​ទៀត ។ ប្រភេទ​ក្រដាសប្រាក់​ឆ្នាំ ១៩៣៤ ទាំងអស់នេះ (១០០ $, ១០០០$, ១០.០០០$, និង ១០០.០០០$) បាន​ត្រូវ​ចេញផ្សាយ បន្ទាប់ពី​ស្តង់ដារ​មាស​បាន​ត្រូវ​ច្បាប់​ហាមឃាត់ ហើយ​មាស​ត្រូវបាន​រឹបអូស​ជាដាច់ខាត​ដោយ​បទបញ្ជា​របស់​ប្រធានាធិបតី លោក ហ្វ្រែ​ង​គ្លី​ន រូ​សេ​វែ​ល (Franklin Roosevelt) នៅ​ថ្ងៃទី ៩ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៣៣ ហេតុនេះហើយ​ទើប​ក្រដាសប្រាក់​ទាំងនេះ​ត្រូវបាន​ប្រើប្រាស់​សម្រាប់តែ​ ប្រតិបត្តិការ​ក្នុង​ជួរ​រដ្ឋាភិបាល​ប៉ុណ្ណោះ និង ​មិន​ត្រូវបាន​ចេញផ្សាយ​ដល់​សាធារណៈជន​នោះទេ។ ក្នុងចំណោម​ក្រដាសប្រាក់​ទាំង​នេះ មានតែ​ក្រដាស ១០០.០០០ ដុល្លារ​ប៉ុណ្ណោះ​មើលទៅ​រាង​ចម្លែក​ខុសគេ​បន្តិច ខណៈដែល​វា​ជា​ក្រដាសប្រាក់​មាស​តែមួយគត់​បោះពុម្ព​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៣៤។ ក្រដាសប្រាក់ ១០០.០០០ ដុល្លារ​នេះ​លែង​បន្ត​បោះពុម្ព​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៤០ ។ ក្រដាសប្រាក់​ដទៃទៀត​ក៏​ត្រូវបាន​បោះពុម្ព​ជា​ពណ៌​ខ្មៅ និង បៃតង​វិញ ។
​ទោះបីជា​ក្រដាសប្រាក់​ទាំងនេះ​ តាមន័យ​បច្ចេកទេស​នៅតែមាន​តម្លៃ​ខាង​ផ្លូវច្បាប់ ​ក្នុង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ក៏ដោយ ក៏​ក្រដាសប្រាក់​ដែលមាន​ខ្នាត​តម្លៃ​ខ្ពស់​ទាំងនេះ ($៥០០, $១,០០០,​ $៥,០០០, និង $១០០,០០០) បាន​ត្រូវ​បោះពុម្ព​លើកចុងក្រោយ​បំផុត​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៤៥ និង ឈប់​ត្រូវបាន​ប្រើ​ជា​ផ្លូវការ​នៅ​ថ្ងៃទី ១៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៦៩ ដោយ​ប្រព័ន្ធ​រតនាគារ​អាមេរិក ។ មាន​ក្រដាសប្រាក់ ១០.០០០ ដុល្លារ តែ ១០០ សន្លឹក​ប៉ុណ្ណោះ​បាន​ត្រូវ​រក្សាទុក​បាន​យ៉ាង​ល្អជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​ដោយ​លោក Benny Binion ជា​ម្ចាស់​កាស៊ីណូ Binion’s Horseshoe ក្នុង​ទីក្រុង​ឡាស​វ៉េ​ស​ហ្គាស រដ្ឋ​ណេ​វ៉ា​ដា ជាទី​ដែល​ក្រដាសប្រាក់​ទាំងនេះ​បាន​ត្រូវ​តាំង​បង្ហាញ​នៅក្នុង​កញ្ចក់​ជ័រ​ ដែល​ស្រោប​ជិត​មួយ ។
ក្រោយពី​ការប្រកាស​ឈប់​ប្រើ​ក្រដាសប្រាក់​ទាំងនេះ​មក រតនាគារ​អាមេរិក​ បាន​ចាប់ផ្តើម​ប្រមូលយក​ក្រដាសប្រាក់​ធំ ឬ​ ក្រដាសប្រាក់​ដែលមាន​ខ្នាត​តម្លៃ​ខ្ពស់​ទាំងនេះ​ ចេញពី​ចរាចរណ៍​ក្នុង​ ឆ្នាំ ១៩៦៩ ។ គិត​ត្រឹម​ថ្ងៃទី ៣០ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០៩ មាន​ក្រដាសប្រាក់ ១០.០០០ ដុល្លារ​តែ ៣៣៦ សន្លឹក​តែប៉ុណ្ណោះ​ដែល​នៅ​សេសសល់ ចំណែក​ក្រដាសប្រាក់ ៥០០០ ដុល្លារ​នៅសល់ ៣៤២ សន្លឹក និង​ក្រដាសប្រាក់ ១.០០០ ដុល្លារ នៅសល់ ១៦៥.៣៧២ សន្លឹក ។ ដោយសារតែ​ភាព​កម្រ​របស់​ប្រាក់​ទាំងនេះ ក្រុម​អ្នកប្រមូល​របស់របរ​ដេញថ្លៃ​អាច​នឹង​ពិចារណា​ទិញយក​ក្រដាសប្រាក់​ ទាំងនេះ​ក្នុងតម្លៃ​ថ្លៃ​ជាង​តម្លៃពិត​នៅលើ​ក្រដាសប្រាក់​ទាំងនេះ​ទៀត។ ក្រដាសប្រាក់​ទាំងនេះ​មួយចំនួន​បាន​ស្ថិតនៅក្នុង​សារៈមន្ទីរ​ជាច្រើន​នៅ​ ជុំវិញ​ពិភពលោក។
​សម្រាប់​បណ្តា​រដ្ឋ​ជាច្រើន ក្រដាសប្រាក់​ទាំងនេះ​ធ្លាប់បាន​ត្រូវ​ប្រើ​ដោយ​ធនាគារ និង រដ្ឋាភិបាល​សហព័ន្ធ​សម្រាប់​ប្រតិបត្តិការ​ហិរញ្ញវត្ថុ​ទ្រង់ទ្រាយ​ធំ​ពី​ ឆ្នាំ ១៨៦៥ ដល់ ១៩៣៤ ។ ទោះយ៉ាងណា ការណែនាំ​នូវ​ប្រព័ន្ធ​រូបិយវត្ថុ​តាម​ប្រព័ន្ធ​អេ​ឡិច​ត្រូ​និ​ច​បានធ្វើ​ ឲ្យ​ប្រតិបត្តិ​ការទូទាត់​ជា​សាច់ប្រាក់​ទ្រង់ទ្រាយ​ធំ​ក្លាយជា​ហួស​សម័យ ។ នៅពេល​គួបផ្សំ​គ្នា​ជាមួយនឹង​ក្តីបារម្ភ​អំពី​ការ​ក្លែងបន្លំ​ក្រដាសប្រាក់ និង ការប្រើប្រាស់​ក្នុង​សកម្មភាព​ខុសច្បាប់​ដូច​ជាការ​ជួញដូរ​ថ្នាំញៀន​ ខុសច្បាប់ និង ការលាង​លុយ អាមេរិក​ទំនង​នឹងមិន​ចេញ​រូបិយវត្ថុ​ដែលមាន​ខ្នាត​តម្លៃ​ធំ​របៀបនេះ​ឡើងវិញ​ ក្នុងពេល​អនាគត​ដ៏​ខ្លី​ខាងមុខនេះ​ទេ ថ្វីបើ​ចំនួន​អតិផរណា​បាន​កើនឡើង ​ចាប់តាំងពី​ឆ្នាំ១៩៦៩ក៏ដោយ។ យោងតាម​វេ​ប​សាយ​របស់ ក្រសួង ​រតនាគារ​អាមេរិក​បាន​ឲ្យ​ដឹងថា “​ខ្នាត​តម្លៃ​រូបិយវត្ថុ​បច្ចុប្បន្ន​របស់​យើង​ក្នុង​ផលិតកម្ម​គឺ $១, $២, $៥, $១០, $២០, $៥០, និង $១០០។ ទាំង​ក្រសួង​រតនាគារ និង ប្រព័ន្ធ​រតនាគារ​គ្មាន​ផែនការ​ណាមួយ​ដើម្បី​ផ្លាស់ប្តូរ​ខ្នាត​តម្លៃ​ដែល​កំពុង​ប្រើប្រាស់​សព្វថ្ងៃនេះ​ទេ​”៕

$500 in 1879ក្រដាស ៥០០ ដុល្លារ ចេញ​ឆ្នាំ ១៨៧៩

 $500 in 1918ក្រដាស ៥០០ ដុល្លារ ចេញ​ឆ្នាំ ១៩១៨

$500 in 1934ក្រដាស ៥០០ ដុល្លារ ចេញ​ឆ្នាំ ១៩៣៤

$1000 in 1918ក្រដាស ១០០០ ដុល្លារ ចេញ​ឆ្នាំ ១៩១៨

$1000 in 1934ក្រដាស ១០០០ ដុល្លារ ចេញ​ឆ្នាំ ១៩៣៤

$1000 in 1934 (2)ក្រដាស ១០០០ ដុល្លារ​ដែលមាន​ផ្នែក​ម្ខាង​ទៀត​ពណ៌​ទឹកក្រូច ចេញ​ឆ្នាំ ១៩៣៤

$5000 in 1878ក្រដាស ៥០០០ ដុល្លារ ចេញ​ឆ្នាំ ១៨៧៨

$5000 in 1918ក្រដាស ៥០០០ ដុល្លារ ចេញ​ឆ្នាំ ១៩១៨

$5000 in 1934ក្រដាស ៥០០០ ដុល្លារ ចេញ​ឆ្នាំ ១៩៣៤

$10000 in 1918ក្រដាស ១០០០០ ដុល្លារ ចេញ​ឆ្នាំ ១៩១៨

$10000 in 1928ក្រដាស ១០០០០ ដុល្លារ ចេញ​ឆ្នាំ ១៩២៨

$10000 in 1934ក្រដាស ១០0០០០ ដុល្លារ ចេញ​ឆ្នាំ ១៩៣៤

ចូលរួមសោកស្តាយនិងមរណទុក្ខដ៏ក្រៀមក្រំ

051105

(លោកឧកញ៉ា​មហា​ភក្តី ហ៊ុន នាង។  រូបថត ហេង ជីវ័ន)

សូមចូលរួមសំដែងការសោកស្តាយ​និង​មរណទុក្ខដ៏ក្រៀមក្រំបំផុត

ជាមួយគ្រួសារសព!

លោកឧកញ៉ា​មហា​ភក្តី ហ៊ុន នាង ឪពុក​បង្កើត​របស់​សម្តេចនាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី ហ៊ុន សែន បាន​ទទួល​មរណភាព កាល​ពី​យប់​ទៀប​ភ្លឺ នៅ​ម៉ោង ៤ និង ១០ នាទី ព្រឹក​​ថ្ងៃ​សុក្រ ទី​១២ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០១៣ ក្នុង​ជន្មាយុ​៩០​ឆ្នាំ ដោយ​ជរាពាធ។

លោក​ឧកញ៉ា មហា​ភក្តី ហ៊ុន នាង កើត​នៅ​ថ្ងៃទី​២៧ ខែ​សីហា ឆ្នាំ​១៩២៣ នៅ​ភូមិ​ពាម​កោះ​ស្នា ឃុំ​ពាម​កោះ​ស្នា ស្រុក​ស្ទឹងត្រង់ ខេត្ត​កំពង់ចាម​។ លោក​បាន​រៀប​ការ​ជាមួយ​អ្នកស្រី​ ឌី ប៉ុក នៅ​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៤០ ។ អ្នកស្រី ឌី​ ប៉ុក បាន​ស្លាប់​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៨ ក្នុង​ជន្មាយុ​៧៩ឆ្នាំ ។

លោក​ឧកញ៉ា មហា​ភក្តី ហ៊ុន នាង និង​​អ្នក​ស្រី​ ឌី​ប៉ុក មាន​កូនប្រុស​ស្រី​ចំនួន ៦ នាក់​ និង ​ចៅប្រុស​ស្រី​ចំនួន ៣០ នាក់ និង​ចៅទួត​ប្រុស​ស្រី​ចំនួន ៦០ នាក់ បន្ថែម​ទៀត។

កម្ពុជា​ត្រូវ​ការ​វប្បធម៌​នយោបាយ​ថ្មី​ទើប​ជាតិ​រុងរឿង

ដោយ៖ ប៉ា ច័ន្ទរឿន (ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍ Wednesday, 10 July 2013)

130710_02

លោក​ ​ហ៊ុន សែន​​​អនុ​ប្រធាន​គណ​បក្ស​ប្រជា​ជន​ និង លោក​សម រង្ស៊ី ប្រធាន​គណ​បក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​។ រូប​ថត Bloomberg និង ផា លីណា​

មាន​ស៊ី​ មាន​សែន ​ទើប​នយោបាយ​ខ្មែរ​ទៅ​មុខ​ហើយ​អ្នក​ទាំង​ពីរ​បាន​សុខ

ជម្រាបសួរ លោក ការី​និពន្ធ

ក្រោយ ពី​បាន​អាន​អត្ថបទ «លោក សម រង្សី​ប្រកាស​វិល​មក​កម្ពុជា​វិញ» បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​នឹក​ឃើញ​ពុំនោល​មួយ​ដែល​អ្នក​នយោបាយ​ខ្មែរ ធ្លាប់​និយាយ​ថា «មាន​ស៊ី អត់​សែន មាន​សែន អត់​ស៊ី»។ ពុំនោល​នេះ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​វប្បធម៌​នយោបាយ​«ទឹក​ឡើង​ត្រី​ស៊ី​ស្រមោច តែ​ពេល​ទឹក​ហោច​ស្រមោច​ស៊ី​ត្រី»។

ជា​ការ​ពិត ធម្មជាតិ​នៃ​នយោបាយ មាន​ភាព​ស្មុគស្មាញ​។ ប៉ុន្តែ​នៅ​ក្នុង​នាម​ជា​អ្នក​អប់រំ​ម្នាក់ ខ្ញុំ​យល់​ថា អ្នក​នយោបាយ​ខ្មែរ​គួរ​តែ ផ្លាស់​ប្តូរ​ឥរិយាបថ​របស់​ខ្លួន​បែប​ជ្រុល​និយម​បែប​នេះ ហើយ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ការ​យក​ឈ្នះ​ចាញ់​ក្នុង​លក្ខណៈ​ជា​បុគ្គល ឬ​បក្ស មក​គិត​ពី​ប្រយោជន៍​ជាតិ​ជា​ធំ។ ហេតុ​នេះ​ហើយ យើង​គួរ​តែ​ប្តូរ​ផ្នត់​គំនិត​ខាង​លើ​មក​ជា​«មាន​ស៊ី មាន​សែន ទើប​នយោបាយ​ខ្មែរ​ទៅ​មុខ ហើយ​អ្នក​ទាំង​ពីរ​បាន​សុខ»។

នៅ​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​១៨៤០ ស្តេច​សៀម រាមាទី​៣ បាន​សរសេរ​ថា «ប្រជាជន​កម្ពុជា​តែង​តែ​ច្បាំង​គ្នា​ឯង​នៅ​ក្នុង​ការ​ឡើង​កាន់​អំណាច​។ អ្នក​ដែល​ចាញ់​នៅ​ក្នុង​ចម្បាំង​នេះ​ទៅ​សុំ​កម្លាំង​ជំនួយ​ពី​ប្រទេស​ជិត ខាង ចំណែក​ឯ​អ្នក​ឈ្នះ​វិញ ក៏​ទៅ​ពឹង​ជំនួយ ពី​ប្រទេស​ជិត​ខាង​មួយ ទៀត​ដែរ​»។ បើ​ក្រឡេក​មើល​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ យើង​ឃើញ​ថា​អ្នក​នយោបាយ​ខ្មែរ​ជា​ច្រើន បាន​នៅ​តែ​បន្ត​ទម្លាប់​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ជាតិ​អន្តរាយ​បែប​នេះ។ ការ​បែក​បាក់​គ្នា​របស់​អ្នក​នយោបាយ​មាន​តែ​ធ្វើ​ឲ្យ​ជាតិ​បាត់បង់​។ ខ្មែរ​យើង​បាន​បាត់បង់​ទឹក​ដី ធនធាន​សម្បត្តិ​ធម្មជាតិ និង​វប្បធម៌ ហើយ​ជាតិ​ខ្មែរ​លិច​លង់​ស្ទើរ​តែ​លស់​ព្រលឹង​។ តើ​យើង​នៅ​ចង់​បន្ត​ឲ្យ​ខ្មែរ​បាត់បង់​អ្វី​ទៀត?

ឆ្លង​តាម​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ដ៏​ជូរ​ចត់ ខ្ញុំ​គិត​ថា​ទាំង​អ្នក​នយោបាយ និង ប្រជាជន​ខ្មែរ ត្រូវ​តែ​រៀន​ពី​ប្រវត្តិសាស្រ្ត ហើយ​ចៀស​ឲ្យ​បាន​ការ​ជាន់​គន្លង​ជីវិត​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ជាតិ​អន្តរាយ​បែប​នេះ។ ជា​អ្នក​សិក្សា​ទស្សនវិជ្ជា​ម្នាក់ ខ្ញុំ​យល់​ថា​ប្រសិន​បើ​យើង​ចង់​បាន​លទ្ធផល​ថ្មី យើង​ត្រូវ​តែ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ការ​គិត និង​ការ​ប្រព្រឹត្ត​របស់​យើង។ ដោយ​ឈរ​លើ​ទស្សនវិជ្ជា​នេះ ខ្ញុំ​គិត​ថា​ខ្មែរ​យើង​ប្រហែល​ជា​ត្រូវ​ជំម្រុះ​វប្បធម៌​ខ្លះ​ដែល​មិន​បាន​ ធ្វើ​ឲ្យ​ជីវិត​ប្រសើរ ហើយ​ងាក​មក​បណ្តុះ​គ្រាប់​ពូជ​នៃ​វប្បធម៌​នយោបាយ​ថ្មី។

ឧទាហរណ៍ វប្បធម៌​នៃ​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​អំណាច ដោយ​សន្តិវិធី​ដែល​ធានា​សុខុមាលភាព និង​សុវត្ថិភាព​ទាំង​អ្នក​ដែល​ត្រូវ​ឡើង​កាន់​អំណាច និង​អ្នក​ដែល​ត្រូវ​ចុះ​ចេញ​ពី​អំណាច​។ មាន​ន័យ​ថា យើង​ត្រូវ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ឥរិយាបថ​ចាស់ និង​ទទួល​ស្គាល់​ថា ទាំង​បុគ្គល​នៅ​ក្នុង​គណបក្ស​កាន់​អំណាច និង​គណបក្ស​ជំទាស់​មិន​មែន​ជា​ត្រី ហើយ​ក៏​មិន​មែន​ជា​ស្រមោច​ដែរ​។ ប៉ុន្តែ​ជា​មនុស្ស និង​ខ្មែរ​ដូច​គ្នា​ដែល​មាន​មនសិការ និង​ការ​ប្តេជ្ញា​ខ្ពស់​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រទេស កម្ពុជា​មាន​សុខ​សន្តិភាព និង​ការ​អភិវឌ្ឍ​។

សម័យ​នេះ​ជា​សតវត្សរ៍​ទី ២១ ដែល​គេ​ឲ្យ​តម្លៃ​លើ​ការ​គ្រប់​គ្រង​ដោយ​នីតិរដ្ឋ។ ដូច្នេះ​ហើយ យើង​មិន​ត្រូវ​នៅ​ប្រើ​ប្រាស់​ទ្រឹស្តី​នយោបាយ​រដ្ឋ​ធម្មជាតិ​ដែល​សត្វ​តូច​ តែង​តែ​ត្រូវ​បាន​ស៊ី​ដោយ​សត្វ​ធំ ដែល​ទស្សនវិទូ​អង់គ្លេស លោក ថូម៉ាស ហូប្បស៍ បាន​លើក​ឡើង​នៅ​សតវត្សរ៍​ទី១៧ នោះ​ឡើយ។ សច្ចភាព​មួយ ដែល​មនុស្ស​ជា​ច្រើន​មើល​រំលង​គឺ សត្រូវ​ពិត​ប្រាកដ​របស់​ខ្មែរ និង​អ្នក​នយោបាយ​ខ្មែរ​គឺ​មិន​មែន​បុគ្គល​នេះ បុគ្គល​នោះ គណបក្ស​នេះ ឬ​គណបក្ស​នោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ជា​បញ្ហា​ធំៗ​ដែល​ប្រទេស​ជាតិ​កំពុង​តែ​ប្រឈម​មុខ​ដូច​ជា ភាព​ក្រីក្រ បញ្ហា​សុខភាព​និង​សុខុមាលភាព​របស់​ប្រជាជន អំពើ​ពុករលួយ​បញ្ហា​អប់រំ ភាព​អសន្តិសុខ និង​អយុត្តិធម៌​នៅ​ក្នុង​សង្គម ការ​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស ការ​បំផ្លិច​បំផ្លាញ​បរិស្ថាន និង​ធនធាន​ធម្មជាតិ គ្រោះថ្នាក់​ធម្មជាតិ​ជន​អន្តោ​ប្រវេសន៍​ខុស​ច្បាប់​និង​បញ្ហា​ព្រំដែន​។ល។

ដោយ ប៉ា ច័ន្ទរឿន បេក្ខជន​បណ្ឌិត​ផ្នែក​ទស្សនវិជ្ជា ការ​អភិវឌ្ឍ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ឆាលស្ទើត​ប្រទេស​អូស្ត្រាលី